www.efendisohbet.com
Sohbet, Muhabbet, mIRC, K覺zlarla Multi Chat
Ana Sayfa      Mevlana      Mevlana Hayat ve 溍hsiyeti
Gel Ne Olursan Ol Yine Gel

Mevlana Celaleddin-i Rumi - Hayat覺 Kisaca


Hz. Mevlana 1207 y覺l覺nda Belh ehrinde domutur. Babas覺 Sultan-羹l-lema diye bilinen Bahaeddin Veled annesi M羹mine Hatun 'dur. Bahaeddin Veled ailesi ile birlikte Belh 'den ayr覺ld覺ktan sonra Badat 'a buradan da Hac i癟in Mekke 'ye gitmi ve daha sonra Anadolu Sel癟uklular覺n覺n en ihtiaml覺 d繹nemlerinde Anadolu 'ya ge癟mitir. Malatya, Erzincan, Akehir yoluyla Larende 'ye ( bug羹nk羹 Karaman ) geldi. 1225 y覺l覺nda olu Hz.Mevlana 'y覺 Gevher Hatun 'la evlendirdi. Sel癟uklu Sultan覺 Alaeddin Keykubad '覺n daveti 羹zerine 1228 y覺l覺nda Hz.Mevlana ile birlikte Konya 'ya geldi. Bahaeddin Veled 1231 y覺l覺nda vefat etti. Hz.Mevlana ertesi y覺l babas覺n覺n m羹ritlerinden olan Muhakk覺k-i Tirmizi 'ye 9 y覺l s羹reyle m羹ritlik etti. (1232-1241) Baz覺 kaynaklarda Hz.Mevlana 'n覺n 繹renimini ilerletmek i癟in 鶯m 'a gittii s繹ylenir. Muhakk覺k-i Tirmizi 'nin 繹l羹m羹nden sonra Hz.Mevlana medreselerde bir s羹re ders vermitir. Verdii dersler Sel癟uklu Sultan覺 ve vezirleri taraf覺ndan da takip edilmitir. 1244 'de 麝ms-i Tebrizi ile tan覺mas覺yla Hz.Mevlana 'n覺n hayat覺 deimi ve sahip olduu ilmin yan覺nda, O 'nu bir g繹n羹l adam覺 yapm覺t覺r. 麝ms-i Tebrizi ile yapt覺覺 sohbetler nedeniyle 癟evresindekileri ihmal eden Hz.Mevlana, m羹ritlerinin ve halk覺n tepkisiyle kar覺lat覺. 麝ms-i Tebrizi bunun sonucunda 1246 y覺l覺nda 鶯m 'a gitti. Ancak Hz.Mevlana 'n覺n 覺srarl覺 davetleri 羹zerine 9 ay sonra Konya 'ya d繹nd羹. 麝ms-i Tebrizi devam eden tepkiler neticesinde 1247 y覺l覺nda esrarengiz bir ekilde ortadan kayboldu. Kayboluuyla ilgili olarak 麝ms-i Tebrizi 'nin 繹ld羹r羹ld羹羹 ve ayr覺ca Hz.Mevlana 'n覺n 羹z羹lmesine dayanamad覺覺 i癟in gizlice 鶯m 'a gittii yolunda g繹r羹ler vard覺r. Bu olaydan sonra Mevlana kendini tamamen iire, semaya ve 癟evresindekileri manevi y繹nden olgunlat覺rmaya verdi. Daha sonralar覺 kendisine sohbet arkada覺 olarak s覺ras覺yla Selahaddin Zerkubi ve H羹sameddin elebi 'yi se癟ti. Hz.Mevlana 1273 y覺l覺nda Konya 'da vefat etti.



Hazreti Mevl滱

Muhammed Cel滎eddin-i Rm

Hayati ve Sahsiyeti

1. Hazret-i Mevl滱'nin Hayati

1.Adi:

Mevl滱'nin asil adi Muhammed Cel滎eddin'dir.

Mevl滱 ve Rm de, kendisine sonradan verilen isimlerdendir.

Efendimiz m滱滻ina gelen Mevl滱 ismi O'na daha pek gen癟 iken Konya'da ders okutmaya basladigi tarihlerde verilir. Bu ismi, Semseddin-i Tebriz ve Sultan Veled'den itibaren Mevl滱'yi sevenler kullanmis, 歍eta adi yerine sembol olmustur.

Rm, Anadolulu demektir.

Mevl滱'nin, Rm diye taninmasi, ge癟mis y羹zyillarda Diy漷-i Rm denilen Anadolu 羹lkesinin vil漧eti olan Konya'da uzun m羹ddet oturmasi, 繹mr羹n羹n b羹y羹k bir kisminin orada ge癟mesi ve nihayet T羹rbesinin orada olmasindandir.

2. Dogum Yeri ve Yili:

Mevl滱'nin dogum yeri, bug羹nk羹 Afganistan'da bulunan, eski b羹y羹k T羹rk k羹lt羹r merkezi : Belh'tir.

Mevl滱'nin dogum tarihi ise (6 Reb襁'l-evvel, 604) 30 Eyl羹l 1207'dir.

3. Nesebi (Soyu) :

Asil bir aileye mensup olan Mevl滱'nin annesi, Belh Emiri R羹kneddin'in kizi M羹mine Hatun; babaannesi, Harezms殠lar (1157 Dogu T羹rk Hakanligi) hanedanindan T羹rk prensesi, Mel螶e-i Cihan Emetullah Sultan'dir.

Babasi, Sult滱羹'l-Ulem (Alimlerin Sult滱i) unvani ile taninmis, Muhammed Bah歋ddin Veled; b羹y羹kbabasi, Ahmed Hat蟉 oglu H羹seyin Hat蟉'dir.

Efl毾i(1) ''ye g繹re H羹seyin Hat蟉, ilmi deniz gibi engin ve genis olan bir 滎im idi. Din ilminin 羹stadi ve 滎imlerin b羹y羹klerinden sayilan, g羹zel siirler s繹yleyen Nis槆rlu Raziy羹ddin gibi bir zat da talebelerindendi.

Kaynaklar(2) ve Mevl滱'nin sevgi yolunda gidenler eserlerinde(3) Sult滱羹'l-Ulem Bah歋ddin Veled'in nesebinin, anne cihetiyle ond繹rd羹nc羹 g繹bekte Hazret-i Muhammed'in torunu Hazret-i H羹seyin'e; baba cihetiyle de onuncu g繹bekte Hazret-i Muhammed'in se癟ilmis d繹rt dostundan ilki Hazret-i Eb Bekir Sidd螶'a ulastigini kaydediyorlar.

A. Babasi Bah歋ddin Veled Hazretleri'nin Sahsiyeti:

Bah歋ddin Veled, 1150'de Belh'de dogmus, babasi ve dedesinin m滱evi ilimleriyle yetismis; ayrica Necmeddin-i K羹br (? -I221)'dan da feyz almistir.(4)

Bah歋ddin Veled b羹t羹n ilimlerde esi olmayan, olgun m滱 sult滱i idi. il殠 hakikatler ve Rabb滱 ilimlerden meydana gelen u癟suz bucaksiz bir deniz gibi olan Bah歋ddin Veled, Horasan diyarinin, en g羹癟 fetvalari halletmede, tek 羹stadi idi ve vakiftan hi癟 bir sey almazdi; devlet hazinesinden kendisine tahsis edilen maasla ge癟inirdi.(5)

Kaynaklarin(6) ittifakla rivayetine g繹re, devrinin 滎imleri ve ulu m羹ft羹leri, Hazret-i Muhammed'in manevi isaretiyle, Bah歋ddin Veled'e Sultan羹'l-Ulem unvanini vermislerdir. Bundan sonra da Bah歋ddin Veled bu unvanla y歍 edilmistir.

Bu 羹nvaninin verilisi T羹rklerin adetiyle de izah edilebilir.

T羹rklerin g羹zel karakterlerini g繹steren bir癟ok 歍etleri vardi. T羹rkler, y羹ksek kabiliyet ve fazilet sahiplerinin taninmadan kaybolup gitmesine, unutulmasina razi olmazlardi. Onlari halkin g繹z羹nde belirtmek , halki ilim ve irfana y繹neltmek i癟in o gibi b羹y羹klere l漧ik olduklari birer unvan verilirdi. Bu anane, T羹rklerin ilme, faz螿ete karsi saygi duygularini g繹steren parlak bir delildir. Hatt an’ane, geregince imzalarin 羹st羹nde bu unvanlari kullanmaya mecburdurlar. Onlar kazandiklari bu unvanlari kendileri i癟in manev bir r羹tbe sayarlar, nefisleri i癟in bundan asla gurur duymazlardi.(7)

Alimler gibi giyinen Bah歋ddin Veled, adeti 羹zre, sabah namazindan sonra, halka ders okutur; 繹gle namazindan sonra dostlarina sohbette bulunur; pazartesi g羹nleri de b羹t羹n halka va'z ederdi.

Va'zi esnasinda umumiyetle, Yunan filozoflarinin fikirlerini benimseyenlerin g繹r羹slerini reddeder ve;

"Semav (Allah 'dan olan, il殠) kitaplari arkalarina atip, filozoflarin silik s繹zlerini 繹nlerine alip itibar edenlerin nasil kurtulma 羹m蟂i olur."(8) derdi. Bu arada Yunan felsefesini okutan ve savunan Fahreddin-i R漘'ye ve ona uyan Harezmsah 'in aleyhinde bulunur; onlan bidat ehli (dinde, peygamber zamaninda olmayan, yeniden begenilmeyen seyleri 癟ikaranlar) olarak g繹r羹r ve s繹yle derdi:

"Muhammed Mustafa'nin y羹r羹y羹s羹nden daha iyi y羹r羹y羹s; yolundan daha dogru bir yol g繹rmedim."(9)

B. Hazret-i Mevl滱'nin Babasi ile Belh'ten ikislari ve Konya'ya Gelisleri

1. Belh'ten G繹癟:

Esasen tasavvuf ehline iyi g繹zle bakmayan ve bunlarin Harezmsah katinda saygi g繹rmelerini 癟ekemeyen Fahreddin-i R漘, Bah歋ddin Veled'in a癟ik癟a kendi aleyhine tavir almasina da 癟ok i癟erlediginden onu Harezmsah'a gammazladi. Bah歋ddin Veled'in de g繹nl羹 Harezmsah'tan incindi ve Belh'i terk etti. (10) Ancak arastiricilar, Bah歋ddin Veled'in Belh'ten g繹癟 etmesine sebep olarak, Mogol istilasini g繹sterirler.

2. G繹癟 Yolu :

Sult滱羹'l-Ulem, aile fertleri ve dostlariyla Belh sehrini 1212-1213 tarihlerinde terk ettikten sonra Hacca gitmeye niyet etmisti. Nis槆r'a ugradi. G繹癟 kervaniyla Bagdat'a yaklastiginda, kendisine hangi kavimden olduklarini ve nereden gelip nereye gittiklerini soran muhafizlara Sult滱羹'l-Ulem Seyh Bah歋ddin Veled su m滱蟂ar cev槆i verir :

"Allah'dan geldik, Allah'a gidiyoruz. Allah'dan baska kimsede kuvvet ve kudret yoktur."(11)

Bu s繹z, Seyh Seh槆eddin-i S羹hreverd (1145-1235)'ye ulastiginda : "Bu s繹z羹 Belhli Bah歋ddin Veled'den baskasi s繹yleyemez" dedi, samimiyetle ve muhabbetle karsilamaya kostu. Birbirleriyle karsilasinca Seyh S羹hreverd, katirindan inip nez毾etle Bah歋ddin Veled'in dizini 繹pt羹, g繹n羹lden h羹rmetlerini sundu.

Bah歋ddin Veled, Bagdat'ta 羹癟 g羹nden fazla kalmadi ve K羹fe yolundan Ka'be'ye hareket etti. Hac farizasini yerine getirdikten sonra, d繹n羹ste Sam'a ugradi.

Bah歋ddin Veled, yaninda biricik oglu Mevl滱 oldugu halde, g繹癟 kervaniyla Sam'dan Malatya'ya, oradan Erzincan'a, oradan Karaman'a ugradilar. Karaman'da bir m羹ddet kaldiktan sonra, nihayet Konya'yi se癟ip oraya yerlestiler.

3. G繹癟 Yolunda Hazret-i Mevl滱'ya Tevecc羹hte Bulunan Mutasavviflar:

a. Seyh Attar Hazretleri:

Belh'i terk ettikten sonra Bagdat'a dogru yola 癟ikan Bah歋ddin Veled, Nis槆r'a vardiginda ziyaretine gelen Seyh Fer蟂羹ddin-i Attar (1119-1221:1230) ile g繹r羹s羹p sohbet eder.

Sohbet esnasinda Seyh Attar, Mevl滱'nin n滻iyesindeki (alnindaki) kem滎i g繹r羹r ve ona Esr漷name adli eserini hediye eder ve babasina da :

"ok ge癟miyecek ki, bu senin oglun 滎emin y羹regi yaniklarinin y羹reklerine atesler salacaktir." (12) der.

b. Seyh-i Ekber Hazretleri:

Sult滱羹'l-Ulem, Hac far覯asim yerine getirdikten sonra d繹n羹ste Sam'a ugradi. Orada Seyh-i Ekber Muhyiddin Ibn羹'l-Arabi (1165-1240) ile g繹r羹st羹. Seyh-i Ekber, Sultan羹'l-Ulema'nin arkasinda y羹r羹yen Mevl滱'ya bakarak :

"S羹bh滱allah! Bir okyanus bir denizin arkasinda gidiyor!" (13) demistir.

4- Hazret-i Mevl滱'nin Evlenmesi:

Karaman'da bulunduklari 1225 tarihinde Mevl滱, babasinin buyrugu ile, itibarli, asil bir zat olan Semerkantli Hoca Serafeddin L滎'nin, huyu g羹zel, y羹z羹 g羹zel kizi Gevher B滱 ile evlendi.

Mevl滱 d羹nya evine girdiginde onsekiz yasindadir.

5. Hazret-i Mevl滱'nin, Konya'ya Yerlesmeleriyle Ilgili Yorumu :

"Hak Te滎'nin Anadolu halki hakkinda b羹y羹k inayeti vardir ve Sidd螶-i Ekber Hazretlerinin du滻iyla da bu halk b羹t羹n 羹mmetin en merhamete l漧ik olanidir. En iyi 羹lke Anadolu 羹lkesidir; fakat bu 羹lkenin insanlari m羹lk sahibi Allah'in ask 滎eminden ve dern zevkten 癟ok habersizdirler. Sebeplerin hak螶 yaraticisi Allah, hos bir lutufta bulundu, sebepsizlik 滎eminden bir sebep yaratarak bizi Horasan 羹lkesinden Anadolu vil漧etine 癟ekip getirdi.

Haleflerimize de bu temiz toprakta konacak yer verdi ki, led羹nn (Allah bilgisine ve sirlarina ait) iksirimizden (altin yapma hassamizdan) onlarin bakir gibi v羹cutlarina sa癟alim da onlar tamamiyle kimya (bakisiyla, baktigi kimseyi manen y羹celten olgun insan); irfan 滎eminin mahremi ve d羹ny ariflerinin hemdemi (canciger arkadasi) olsunlar." (14)

C. Hazret-i Mevl滱'yi Yetistiren Mutasavviflar:

a. Sult滱羹'l-Ulem Seyh Bah歋ddin Veled Hazretleri:

nceki bahislerde sahsiyetini belirtmeye 癟alistigimiz Bah歋ddin Veled, Mevl滱'nin ilk m羹rsididir. Y滱i Mevl滱'ya Allah yolunu 繹gretip, tasavvuf usul羹nce hakikatleri ve sirlari g繹steren tarikat seyhidir.

B羹t羹n Isl滵 滎eminde y羹ksek itibar ve s繹hrete sahip olan Bah歋ddin Veled, Sel癟uklularin Sult滱i Al榥ddin Keykbat'tan yakin al毾a ve sonsuz h羹rmet g繹r羹r.

Bah歋ddin Veled, 3 Mayis 1228 tarihinde (15) Sel癟uklularin bas sehri Konya'yi sereflendirip yerlestikten kisa bir s羹re sonra, son derece samimi dindar olan Sultan Al榥ddin Keykbat (saltanat m羹ddeti 1219-1236), sarayinda Bah歋ddin Veled'in serefine b羹y羹k bir toplanti tertip etti ve b羹t羹n ileri gelenleriyle birlikte onun manev terbiyesi altina girdi. (16)

Sult滱羹'l-Ulem'ya g繹n羹lden bagli olan Sultan Al榥ddin onu hayranlikla s繹yle 繹ver :

"Heybetinden g繹nl羹m tir tir titriyor; y羹z羹ne bakmaktan korkuyorum.

Bu eri g繹rd羹k癟e, ger癟ekligim, dinim artiyor.

Bu 滎em, benden korkup titrerken ben, bu adamdan korkuyorum; y Rabb, bu ne h滎?

Iyice inandim ki o, cihanda n歍ir bulunan ve esi benzeri olmayan bir Allah dostudur." (17)

D羹nya sult滱ina h羹kmeden, essiz Allah dostu m滱 ve g繹n羹l sult滱i Bah歋ddin Veled, 24 Subat, 1231 tarihinde Cuma g羹n羹 kusluk vaktinde ebedi 滎eme g繹癟t羹.(18) Geriye Muhammed Cel滎eddin gibi bir hayirli ogul ile Ma漷if gibi bir eser birakti.

Sult滱羹'l-Ulem, s歍ece duygu ve d羹s羹ncelerini a癟ikladi s繹hret pesinde kosmadi. Etrafmdakilerini yetistirdi ve onlari d毃ma aydinlatti.

Bah歋ddin Veled Hazretlerinin Eseri Ma漷if:

Ma漷if, Bah歋ddin Veled'in meclislerindeki anlattiklarinin va'z ve nas蟄atlarmin bizzat kendisi tarafindan yazilarak bir araya getirilmesiyle meyd滱a gelmis tasavvuf, ahl毾 bir eserdir. Konusu, muhtevasi ve 羹slbu ile birinci derecede tasavvuf bir eser olan Ma漷if, hem kitabin kendi a癟isindan, hem de Mevl滱 羹zerindeki tesiri bakimindan b羹y羹k bir 繹nem tasir. (19)

Seyyid Burh滱eddin Hazretlerini Bekleyis:

Bah歋ddin Veled'in irtihalinde Mevl滱 yirmid繹rt yasinda idi. Babasinin vasiyeti(20), dostlarinin ve b羹t羹n halkin yalvarmalari ile babasinin makamina ge癟ti, oturdu.(21)

Mevl滱, babasindan sonra, Seyyid Burh滱eddin ile bulusuncaya kadar, bir yil m羹rsidsiz kaldi. 1232 tarihinde babasinin degerli hal螷esi Seyyid Burh滱eddin-i Muhakkik-i Tirm覯, Konya'ya geldi. Mevl滱 onun manev terbiyesi altina girdi.

b. Seyyid Burh滱eddin-i Muhakkik-i Tirm覯 Hazretleri:

Seyyid Burh滱eddin, mertebesi 癟ok y羹ksek, bir k滵il m羹rsid idi. Ma漷if adli eseri (22) irfaninin del螿idir. Kendisine, d毃ma kalblerde bulunan sirlari bilmesinden dolayi, Seyyid Sirdan denirdi.(23)

Seyyid Burh滱eddin, t 癟ocukluk yillarinda bir lala gibi omuzlarinda tasiyip dolastirdigi(24), Mevl滱'ya dedi ki:

"Bilginde esin yok, se癟kinsin.

Ama baban h滎 (manev makam) sahibiydi; sen de onu ara, kalden (s繹zden) ge癟.

Onun s繹zlerini iki elinle kavramissin; fakat benim gibi onun haliyle de sarhos ol.

B繹ylece de ona tam miras癟i kesil; cih滱a isik sa癟mada g羹nese benze.

Sen zahiren babanin m褳as癟isisin; ama 繹z羹 ben almisim; bu dosta bak, bana uy." (25)

Mevl滱 babasinin halifesinden bu s繹zleri duyunca samimiyetle onun terbiyesine teslim oldu.

Mevl滱 candan, samimiyetle, Seyyid Burhaneddin'i babasinin yerine koydu ve ger癟ek bir m羹rsid bilerek g繹n羹lden, tam dokuz yil(26) ona hizmet etti. Bu zaman zarfinda, o k滵il m羹rsidin kilavuzlugu ile m羹c殠ede (nefsi yenmek i癟in gayret sarfederek) ve riyazetle (d羹nya lezzetlerinden ve rahatindan sakinarak perhizle) mesgul olup, o k滵il arifin feyizli sohbet ve nefesleriyle pisti, olgunlasti, bastan ayaga nur oldu; kendinden kurtuldu, m滱 sult滱i oldu. Nitekim, Mesnev'sindeki su iki beyit, pistiginin, k滵il insan mertebesine ulastiginin ifadesidir:

"Pis, ol da bozulmaktan kurtul... Y羹r羹, Burhan-i Muhakkik gibi nur ol.

Kendinden kurtuldun mu, tam滵iyle Burhan olursun. Kul olup yok oldun mu, sultan kesilirsin." (27)

. Hazret-i Mevl滱'nin Konya Disina Seyahati:

a. Halep'e ve Sam'a Gidisi:

Mevl滱, y羹ksek ilimlerde daha 癟ok derinlesmek i癟in, Seyyid Burh滱edin'in izniyle Halep'e gitti. Halaviyye Medresesi'nde, fikih, tefsir ve usl ilimlerinde 羹st羹n bir 滎im olan Ad螸 oglu Kem滎eddin'den ders aldi.(28)

Mevl滱, Halep'teki tahsilini bitirdikten sonra Sam'a ge癟ti. Burada, ilm incelemeler yapmak i癟in d繹rt yil kaldi. Bu zaman zarfinda Sam'daki 滎imlerle tanisip, onlarla sohbet etti.

b. Sam'da Sems-i Tebr覯 Hazretleri ile Bir Anlik G繹r羹sme:

Eflak'ye g繹re Mevl滱, Sam'da Semseddin-i Tebr覯 ile de g繹r羹sm羹st羹r; fakat bu g繹r羹sme kisa bir m羹ddettir ve s繹yle cereyan etmistir:

Semseddin-i Tebr覯, bir g羹n halkin arasinda, Mevl滱'nin elini yakalayip 繹per ve ona :

"D羹ny滱in sarrafi beni anla." diye hitap eder ve kaybolur.(29)

Iste bu sohbet veya bir anlik g繹r羹sme tarihinden takriben sekiz sene sonra Sems, Konya'ya gelecek ve Mevl滱 ile i癟li disli sohbet edecektir.

c. Hazret-i Mevl滱 K滵il Bir M羹rsid :

Yedi yil s羹ren Halep ve Sam seyahatinden sonra Konya'ya d繹nen Mevl滱, Seyyid Burhneddin'in arzusu 羹zerine birbiri arkasina, candan istekle ve samimiyetle, 羹癟 癟ile 癟ikardi. Y滱i 羹癟 defa kirkar g羹n (y羹zyirmi g羹n) az yemek, az i癟mek, az uyumak ve vaktinin tam滵ini ib歍etle ge癟irmek suretiyle nefsini aritti. 癟羹nc羹 癟ilenin sonunda Seyyid Burh滱eddin, Mevlan'yi kucaklayip 繹pt羹; takdir ve tebrikle :

"B羹t羹n ilimlerde esi benzeri olmayan bir insan; nebilerin ve velilerin parmakla g繹sterdigi bir kisi olmussun... Bismillah de y羹r羹, insanlarin ruhunu taze bir hayat ve 繹l癟羹lemiyecek bir rahmete bog; bu suret 滎eminin 繹l羹lerini kendi m滱 ve askinla dirilt."(30) dedi ve onu irs歍 ile g繹revlendirdi.

Seyyid Burh滱eddin, daha sonra, Mevl滱'dan izin alip Kayseri'ye gitmis ve orada ebed 滎eme g繹癟m羹st羹r (1241-1242). T羹rbesi Kayseri'dedir.

Mevl滱, Seyyid Burh滱eddin 'in Konya'dan ayrilisindan sonra, irsad (Allah yolunu g繹sterme) ve tedris (繹gretim) makamina ge癟ti. Babasinin ve dedelerinin usullerine uyarak bes yil bu vazifeyi basari ile yapti. Rivayete g繹re din ilimleri tahsil eden d繹rty羹z talebesi(31) ve onbinden 癟ok m羹ridi(32) vardi.

D. Hazret'i Mevl滱'nin Dostlari, Hal螷eleri; Kendisine ilham Kaynagi Olan Mutasavviflar :

a. Sems'i Tebr覯 Hazretleri:

Bu zatin adi, Semseddin Muhammed olup dogumu 1186'dir. Tebrizli Melekd歍 oglu Ali'nin oglu olan Sems, tahsilini bitirdikten sonra, zamaninin yeg滱e seyhi olarak g繹rd羹g羹 Tebrizli Seyh Eb Bekir Selleb殞'a (sele ve sepet 繹r羹c羹s羹ne) intisap etti ve onun terbiye ve irs歍iyla yetisip olgunlasti.

Sems, ulastigi manev makama kan榥t etmediginden daha olgun m羹rsidler bulmak arzusuyla seyahate 癟ikti. Senelerce takati t羹kenircesine bir 癟ok yerler dolasti; zamaninin 漷ifleriyle g繹r羹st羹. Bu arifler, m滱 alemindeki u癟usundan kinaye olarak Sems'e, Sems-i Perende (U癟an G羹nes) adini vermislerdir.(33)

Sems, t 癟ocuklugundan itibaren fikren ve ruhen h羹r bir dervis, kendinden ge癟ercesine Il殠 aska dalarak yasayan bir sahsiyettir.

Sems, kendisini ruhen tatmin edecek seviyede bir Hak dostu bulamayan ve hep kendi mertebesinde bir sohbet arkadasi arayan bir k滵il velidir.

Yana yakila, kendisine muhatap olabilecek, sohbetine dayanabilecek bir dost arayan Sems'in bir gece karari elden gitti, heyecan i癟inde idi. Allah'in tecellilerine g繹m羹l羹p mest olmus bir halde m羹nacatinda :

"Ey Allah'im.' Kendi, 繹rt羹l羹 olan sevgililerinden birini bana g繹stermeni istiyorum." diye yalvardi.

Allah tarafindan, istediginin, Anadolu 羹lkesinde bulunan, Belh'li Sult滱羹'l-Ulem'nin oglu Muhammed Celaleddin oldugu ilham edildi.(34)

Bu ilham ile Sems, 29 Kasim 1244 yili Cumartesi sabahi Konya'ya geldi.(35)

1. Hazret-i Sems ile Hazret-i Mevl滱'nin Bulusmalari:

Mevl滱 ile Sems, bu iki kabiliyet, bu iki nur, bu iki ruh, nihayet bulustular; g繹r羹st羹ler.

Bu tarihte Sems altmis, Mevl滱, otuzsekiz yasinda idi.

Bu iki il殠 滻ik, bir m羹ddet yalnizca bir k繹seye 癟ekilerek kendilerim tamamiyle Hakk'a verdiler ve g繹n羹llerine gelen il殠 ilhamlarla sohbetlere koyuldular.

Sultan Veled der ki:

"Ansidin Sems gelip ona ulasti; ona m滻kluk (sevilen, sevgili olmanin) h滎lerini anlatti, a癟ikladi. B繹ylece de sirri y羹celerden y羹ceye vardi. Sems, Mevl滱'yi sasilacak bir 滎eme 癟agirdi; 繹yle bir 滎eme ki, ne T羹rk g繹rd羹 o 滎emi ne Arap."(36)

2. Hazret-i Mevl滱'nin M滻kluk Mertebesine Erismesi:

Bu hususu Sultan Veled s繹yle a癟iklar:

"Alemdeki erenlerin derecelerinden 羹st羹n bir derece vardir ki o, m滻kluk duragidir. Aleme bu m滻kluk duragina d毃r haber gelmemis; bu durakta bulunanlarin ahv滎ini hi癟bir kulak isitmemisti. Tebrizli Semseddin zuhur edip, Mevl滱 Cel滎eddin'i 滻iklik ve erenlik mertebesinden, bu zamana kadar duyulmamis olan, m滻kluk mertebesine eristirmistir. Esasen Mevl滱, ecelde, m滻kluk denizinin incisiydi; hersey d繹ner, aslina varir."(37)

3. Kim, Kimi Aradi?

Hatirlara gelebilecek, "Sems mi Mevl滱'yi aradi; Mevl滱 mi Sems'i?" sorusuna s繹yle cevap verebiliriz:

Sems, Mevl滱'yi; Mevl滱 da Sems'i aramistir.

Sems Mevl滱'ya 滻ik ve taliptir; Mevl滱 da Sems'e 滻ik ve taliptir. 羹nk羹 滻ik, ayni zamanda masuk; masuk ayni zamanda 滻iktir. Mevl滱 der ki:

"Dilberler (g繹nl羹 alip g繹t羹renler, m滱evi g羹zeller) 滻iklari, canla basla ararlar. B羹t羹n masuklar, 滻iklara avlanmislardir.

Kimi 滻ik g繹r羹rsen bil ki masuktur. 羹nk羹 o, 滻ik olmakla beraber masuk tarafindan sevildigi cihetle masuktur da.

Susuzlar 滎emde su ararlar, fakat su da cihanda susuzlari arar."(38)

4- Hazret-i Mevl滱'nin M滱evi Yolculugundaki Safhalari:

Mevl滱, manev yolculugunu, olgunluga ermesini, su s繹z羹nde toplamistir.

"Hamdini, pistim, yandim."

Mevl滱'nin pismesi, babasi Sult滱羹'l-Ulem Bah歋ddin Veled ve Seyyid Burh滱eddin'in feyizli nefesleriyle; yanmasi da Sems'in nurlu aynasinda g繹rd羹g羹 kendi g羹zelliginin ask atesiyledir.(39)

5. Hazret-i Mevl滱 ile Hazret-i Sems Hakkinda :

Mevl滱, Sems ile Konya'da bulustugu zaman tam滵iyle kem滎e ermis bir sahsiyetti. Sems, Mevl滱'ya ayna oldu. Mevl滱, Sems'in aynasinda g繹rd羹g羹 kendi essiz g羹zelligine 滻ik oldu. Diger bir ifadeyle Mevl滱, g繹nl羹ndeki Allah askini Sems'te yasatti.(40)

Mevl滱'nin Sems'e karsi olan sevgisi, Allah'a olan askinin miyaridir (繹l癟羹s羹d羹r); 癟羹nk羹 Mevl滱, Sems'te Allah cem滎inin parlak tecell螿erini g繹r羹yordu.

Mevl滱 a癟ilmak 羹zere bir g羹ld羹. Sems ona bir nes螸 oldu. Mevl滱 bir ask sarabi idi, Sems ona bir kadeh oldu. Mevl滱 z漮en b羹y羹kt羹, Sems onda bir gidis, bir nesve degisikligi yapti.(41)

Sems ile Mevl滱 羹zerine s繹z t羹kenmez. Son s繹z olarak s繹yle s繹yliyelim :

Sems, Mevl滱'yi atesledi; ama karsisinda 繹yle bir volkan tutustu ki, alevleri i癟inde kendi de yandi(42)

6. Sems'i Tebr覯 Hazretleri'nin Konya'dan Ayrilisi:

Sems ile bulusan Mevl滱, artik vaktini Sems'in sohbetine hasretmis, Sems'in nurlarina g繹m羹l羹p gitmis, bambaska bir 滎eme girmisti. Sems'in cazibesinde yana yana d繹n羹yor, il殠 askla kendinden ge癟ercesine Sem ediyordu.

Bu iki il殠 dostun sohbetlerindeki mukaddes sirri idrakten 歊iz olanlar, ileri geri konusmaya basladilar. Neticede Sems, incindi ve Mevl滱'nin yalvarmalarina ragmen, Konya'dan Sam'a gitti (14 Mart, 1246 Persembe).(43)

7. Hazret-i Sems'in Konya'ya D繹n羹s羹:

Sems'in ayriligindan derin bir iztir槆a d羹sen Mevl滱, manzum olarak yazdigi g羹zel bir mektubu, Sultan Veled'in baskanligindaki kafileyle Sam'a, Sems'e g繹nderdi.

Sultan Veled, kafilesiyle Sam'a vardi, Sems'i buldu ve babasinin davet mektubunu, hediyelerle birlikte, saygiyla Sems'e sundu. Sems:

"Muhammedi tavirli ve ahl毾li Mevl滱'nin arzusu k殞idir. Onun s繹z羹nden ve isaretinden nasil 癟ikilabilir?" (44) diyerek, Mevl滱'nin d潎etine icabet etti ve 1247'de, Sultan Veled'in kafilesiyle, Konya'ya d繹nd羹.

8. Hazret-i Sems'in Kaybolusu :

Sems'in Konya'ya geri gelmesine herkes sevindi. Mevl滱 da hasretin sikintilarindan kurtuldu. Artik Sems'in serefine ziyafetler verildi; Sem meclisleri tertip edildi. Fakat huzurla, muhabbetle, dostluk i癟inde ge癟en g羹nler pek 癟ok s羹rmedi; dedikodular ve can sikici durumlar yeniden basladi.

Sems, o bahtsiz dedikoducu toplulugun yine kinle doldugunu, g繹n羹llerinden sevginin u癟up gittigini, akillarinin nefislerine esir oldugunu anladi ve kendisini ortadan kaldirmaya ugrastiklarini bildi; Sultan Veled'e dedi ki;

"G繹rd羹n ya, azginlikta yine birlestiler. Dogru yolu g繹stermekte, bilginlikte esi olmayan Mevl滱'nin huzurundan beni ayirmak, uzaklastirmak, sonra da sevinmek istiyorlar.

Bu sefer 繹ylesine bir gidecegim ki, hi癟 kimse benim nerde oldugumu bilemiyecek.

Aramaktan herkes acze d羹secek, kimse benden bir nisan bile bulamiyacak.

B繹ylece bir癟ok yillar ge癟ecek de yine kimse izimin tozunu bile g繹remiyecek."(45)

Iste Sultan Veled'e b繹yle yakinan Sems, 1247, 1248 tarihinde Konya'dan ansizin gidip kayboldu.(46)

Sems'in kaybolusundan sonra Mevl滱, herkesten onun haberini soruyordu. Kim onun hakkinda asli esasi olmayan bir haber bile verse ve Sems'i falan yerde g繹rd羹m dese, bu m羹jde i癟in sarigini ve hirkasini vererek s羹kr滱elerde bulunuyordu.

Bir g羹n, bir adam, Sems'i Sam'da g繹rd羹m diye haber verdi. Mevl滱 buna, tarif edilemiyecek sekilde sevindi ve o adama, 羹st羹nde nesi varsa bagisladi. Dostlardan birisi, bu adamin verdigi haber yalandir, o Sems'i hi癟 g繹rmemistir, dediginde Mevl滱 su cevabi vermistir : "Evet, onun verdigi bu yalan haber i癟in 羹st羹mde neyim varsa verdim. Eger, dogru haber verseydi, canimi verirdim."(47)

9. Hazret-i Mevl滱'nin, Sems-i Tebr覯 Hazretlerini Aramak i癟in Sam'a Gidisi:

Mevl滱, Sems'i 癟ok aradi. Onun ayriligiyla, g繹n羹lleri yakan, sizlatan, nice siirler s繹yledi. Onu aramak i癟in iki kere Sam'a gitti. Yine Sems'i bulamadi. Bu son iki seyahatin tarihleri kesin olarak bilinmemekle beraber, b羹y羹k bir ihtimalle 1248-1250 yillan arasinda oldugu s繹ylenebilir.

Sultan Veled'in ifadesiyle Mevl滱, Sam'da suret bakimindan Tebrizli Sems'i bulamadi ama, m滱 y繹n羹nden onu, kendisinde buldu. Ay gibi kendi varliginda beliren Sems'i, kendinde g繹rd羹 ve dedi ki:

"Beden bakimindan ondan ayriyim ama, bedensiz ve cansiz ikimiz de bir nuruz.

Ey arayan kisi! ister onu g繹r, ister beni. Ben o'yum o da ben" (48)

b. Konyali Kuyumcu Seyh Sel殠addin Hazretleri:

Yagibasan'in oglu Konyali Zerkb (Kuyumcu) diye taninan Seyh Sel殠addin Feridun, Konya civarindaki bir g繹l羹n kenarinda balik癟ilikla ge癟inen bir ailedendir.

mm olarak bilinen Seyh Sel殠addin, gen癟liginde Seyyid Burh滱eddin'in terbiyesine girmis, onun sohbetlerinde pismis, onun feyziyle olgunlasmis, k滵il bir insandir. Ayrica Sems'in sohbetlerinde de bulunmus, ondan da feyz almistir.(50)

Mevl滱 ile Sems bulusmalarinda, alti ay Seyh Sel殠addin'in h羹cresinde sohbet etmislerdir. Onlara hizmet edebilme serefine ve sohbetlerinde bulunabilme bahtiyarligina eren z漮, Seyh Sel殠addin'dir.(51)

Seyh Sel殠addin, kuyumcu d羹kk滱inda altin varak yaparak, hel滎inden para kazanmak ve manev h滎ini kuvvetlendirmekle ugrasirdi.(52)

1. Hazret-i Mevl滱'nin Vecd ile Sem'i:

Seyh Sel殠addin'in, Mevl滱 ile tanismasi t Seyyid Burh滱eddin'in manev terbiyesi altina girdigi tarihte baslar; fakat b羹t羹n sevgilerden tamamen vaz ge癟ip Mevl滱'ya manen baglanmasina ve vakitlerini onun sohbetlerine hasretmesine sebep su h歍isedir:

Mevl滱 bir g羹n Seyh Sel殠addin'in Kuyumcular 癟arsisindaki d羹kk滱inin 繹n羹nden ge癟mektedir, i癟erde varak yapmak i癟in 癟eki癟le altin d繹gmekte olan Kuyumcu Seyh Sel殠addin ve 癟iraklarinin 癟eki癟 darbelerinden 癟ikan sesleri duyan Mevl滱, o hos seslerin ahengi ile cezbelenir (Allah tarafindan manen 癟ekilerek ir歍esi elden gider) ve vecd ile (kendinden ge癟ip Il殠 aska dalarak) Sem etmeye baslar. Disarida Mevl滱'nin Sem ettigini g繹ren Seyh Sel殠addin onun, 癟eki癟 darbelerinin ahengine, ritmine uyarak Sem ettigini anlayinca, altininin zayi olmasini d羹s羹nmez ve 癟iraklarina, 癟eki癟 darbelerine devam etmelerini emrederek kendisi de disari firlar ve Mevl滱'nin ayaklarina kapanir."(53)

2. Hazret-i Mevl滱'nin, Seyh Sel殠addin Hazretleri'ni Kendisine Hemdem ve Halife Se癟mesi:

Mevl滱, son Sam seyahatinde, m滱 y繹n羹nden Sems'i ay gibi kendinde g繹rd羹kten sonra, onu aramaktan vaz ge癟ti ve kendisine Seyh Sel殠addin'i dost ve hemdem olarak se癟ti.

Mevl滱, Sems'e duydugu muhabbet ve g繹n羹l bagliliginin aynisini Seyh Sel殠addin'e de g繹sterdi ve bu zat ile s羹kun buldu.

Mevl滱, Allah'in cem滎 tecellileri i癟inde ruhen manev bir 滎emde yasadigindan, m羹ridlerinin irsadiyla bizzat ugrasamamis ve onlarin irsad ve terbiyesine, en se癟kin, en ehil dostlarindan birini tayin etmistir, iste Seyh Sel殠addin, bu vazifeye ilk olarak tayin ettigi dostudur.

Mevl滱, Seyh Sel殠addin'e yalniz manev bir bag ve i癟ten gelen muhabbetiyle kalmadi, onun kizi, hakkinda : "Benim sag g繹z羹m"(54) diyerek iltifatta bulundugu Fatma Hatun'u, oglu Sultan Veled'e almak suretiyle aralarinda bir akrabalik bagi da kurdu.

3. Seyh Sel殠addin Hazretleri'nin Olgunlugu :

Mevl滱'nin, Sems ile dostlugunu 癟ekemeyenler bu sefer de Mevl滱'nin Seyh Sel殠addin'e g繹sterdigi yakinliga haset etmeye basladilar. Seyh Sel殠addin'i, 羹mm蟂ir diye, y羹ksek irsad makamina l漧ik g繹rm羹yorlardi. Sems'e yaptiklari gibi k羹stahliga kalkistilar.

Kendisine k繹t羹 d羹s羹nce ile bakan bahtsiz, zavallilara Seyh Sel殠addin :

"Mevl滱, beni yalnizca herkesten 羹st羹n tuttu da bu y羹zden inciniyorsunuz.

Bilmiyorsunuz ki, benim apa癟ik bir g繹r羹n羹s羹m yok, ben bir aynayim.

Mevl滱, bende kendi y羹z羹n羹 g繹r羹yor; ne diye kendini se癟mesin?

O, kendi g羹zelim y羹z羹ne 滻ik; bundan baska bir fikre d羹smek, k繹t羹 bir sey."(55) diyerek, kem滎 ve mahviyyetini (ileri derecede al癟ak g繹n羹ll羹l羹g羹n羹) g繹stermistir.

4. Seyh Sel殠addin Hazretleri'nin Ebed Aleme G繹癟羹s羹 :

Mevl滱 ile Seyh Sel殠addin, on yil birbirleriyle adet mest olarak g繹r羹s羹p sohbet ettiler; ayrilik mahmurlugunu tadmadan, visal 滎eminde saf滎ar s羹rd羹ler.

Nihayet Seyh Sel殠addin hastalandi ve ebedi 滎eme g繹癟t羹 (1259).

c. elebi H羹s滵eddin Hazretleri:

elebi H羹s滵eddin, vaktiyle Konya'ya g繹癟m羹s bir soylu ailedendir ve dogum yeri Konya'dir (1225).

elebi l毾abini kendisine veren Mevl滱'dir.

Gen癟liginin ilk yillarinda, Ahilerin seyhi olan babasini kaybeden elebi H羹s滵eddin, zamaninin b羹t羹n ulu kisileri ve seyhlerinden yakin al毾a ve himaye g繹rd羹g羹 h滎de, b羹t羹n hizmetk漷lari ve arkadaslariyla, Mevl滱'nin hizmetini se癟mistir. B繹ylece Mevl滱'nin terbiyesinde yetisip olgunlasmis, k滵il insan olmustur.

I. Hazret-i Mevl滱'nin elebi H羹s滵eddin'i Kendisine Hemdem ve Hal螷e Se癟mesi:

Mevl滱, Seyh Sel殠addin'den sonra kendisine hemdem ve halife olarak elebi H羹s滵eddin'i se癟ti ve dostlarina s繹yle dedi:

"Ona bas egin, 繹n羹nde 歊izcesine kanatlarinizi yere gerin!

B羹t羹n buyruklarini yerine getirin; sevgisini caninizin t i癟ine ekin.

O rahmet m歍enidir, Allah nurudur." (56)

Mevl滱'nin bu buyrugu 羹zerine, b羹t羹n dostlar ona itaat ettiler. Sultan Veled'in diliyle :

"B羹t羹n dostlar, onun l羹tuf suyuna testi kesildiler. Sems'e ve Seyh Sel殠addin'e yapmis olduklari asagilik hareketlerden kurtulmuslar, edeplenmislerdi. Haset etmeden elebi H羹s滵eddin'e itaat ettiler."(57)

elebi H羹s滵eddin onbes sene Mevl滱'nin serefli sohbetinde bulundu. Mevl滱'dan sonra da dokuz sene irsad makaminda, Mevl滱'nin postunda oturdu.

2. elebi H羹s滵eddin Hazretleri'nin Degeri:

Mevl滱, ancak elebi H羹s滵eddin'in bulundugu mecliste rahat bulur, huzur duyar, cosup m滱滎ar sa癟ar, hakikat ilminden bahisler a癟ardi. Mevl滱'ya g繹re, hakikatler memesinden m滱滎ar s羹t羹n羹 emip 癟ikaran elebi H羹s滵eddin'dir. Mesnev'sinde bu m滱漧a isaretle s繹yle der:

"Bu s繹z, can memesinde s羹tt羹r. Emen olmadik癟a g羹zelce akmiyor.

Dinliyen susuz ve arayici olursa, va'zeden 繹l羹 bile olsa s繹yler.

Dinliyen yeni gelmis ve usanmamis olursa dilsiz bile s繹zde b羹lb羹l kesilir.

Kapimdan i癟eri, n-mahrem girince, harem halki, perde arkasina girer, gizlenir.

Zararsiz ve mahrem birisi gelince de o kendilerini gizleyen mahremler, y羹zlerindeki pe癟eyi a癟arlar.

B羹t羹n g羹zel, hos ve yarasan seyler, g繹ren g繹z i癟in yapilir.

engin zir (en ince) ve bam (en kaim) nagmeleri, nasil olur da sagir kulak i癟in terenn羹m edilir?

Allah, miski beyhude yere g羹zel kokulu yapmadi. Koku duyan i癟in yaratti; koku almayan i癟in degil."(58)

Iste Isl滵 Tasavvuf edebiyatinin en b羹y羹k didaktik saheseri olan Mesnev'yi elebi H羹s滵eddin, Mevl滱'nin t羹kenmez bir hazineye benzeyen ruhundan 癟ekip 癟ikarmistir. (59)

3. elebi H羹s滵eddin Hakkinda :

Mevl滱'nin kirk yil samimiyetle hizmetinde, sohbetinde bulunan Sipehs滎漷, Ris滎e'sinde, elebi H羹s滵eddin'in degerini su c羹mlelerle belirtiyor :

"Hakikatte H羹d潎endig漷 Hazretlerimizin tam mazhari elebi H羹s滵eddin idi ve b羹t羹n Mesnev-i Serif O'nun ricasi ile yazilmistir. B羹t羹n tevhid ve ask ehli, kendilerine bahsedilen Mesnev'nin yalnizca yazilmasi hususundu, kiyamete kadar elebi H羹sdmeddin'e tesekk羹r etseler, yine s羹kran bor癟larini 繹deyemezler." (60)

4. Mesnevi'nin Yazilisi:

Efl毾, Mesnev'nin yazilip tamamlanmasini anlattigi bahiste diyor ki:

"Mevl滱 Hazretleri, asil kisilerin sult滱i elebi H羹s滵eddin'in cazibesi ile heyecanlar i癟erisinde Sem ederken, hamamda otururken, ayakta, s羹knet ve hareket h滎inde d毃ma Mesnevi'yi s繹ylemeye devam etti. Bazen 繹yle olurdu ki, aksamdan basliyarak g羹n agarincaya kadar birbiri arkasindan s繹yler, yazdirirdi. elebi H羹s滵eddin de bunu s羹r'atle yazar ve yazdiktan sonra hepsini y羹ksek sesle Mevl滱'ya okurdu. Cilt tamamlaninca elebi H羹s滵eddin, beyitleri yeniden g繹zden ge癟irerek gereken d羹zeltmeleri yapip tekrar okurdu." (61)

Bu sekilde dikkatlice 1259-1261 yillari arasinda yazilmaya baslanilan Mesnevi, 1264-1268 yillan arasinda sona erdi.(62)

E. Hazret-i Mevl滱'nin Bak 殯eme G繹癟羹s羹 :

Mevl滱, elebi H羹s滵eddin ile tam onbes sene g羹zel demler, hos sofalar s羹rd羹. Bu m羹ddet zarfindan bahtsizlarin fitne ve h羹cumundan uzak, huzur ve s羹r羹r i癟inde yasadi. Dostlari o'nun cem滎inin nuruna pervane olmuslardi.

Mevl滱, artik son anlarini yasadigini, 繹zledigi ebed cem滎 滎emine kavusacagini anlamisti. Ansizin hastalanip yataga d羹st羹.

Mevl滱'nin hastalik haberi Konya'da yayildigi zaman ah滎i, sif滎ar dilemeye, g繹nl羹n羹, duasini almaya geliyorlardi.

1. Seyh Sadreddin-i Konev Hazretleri'nin Ziyareti:

Seyh Sadreddin (? - 1274) de talebeleriyle birlikte Mevl滱'ya ge癟mis olsun demeye geldi ve 癟ok 羹z羹ld羹g羹n羹 bey滱 edip :

"Allah yakin zamanda sif滎ar versin. Hastalik 殠irette derecenizin y羹kselmesine sebeptir. Siz 滎emin canisiniz, ins榥llah yakin zamanda tam bir sihhate kavusursunuz" diye temennide bulundu. Bunun 羹zerine Mevl滱 :

"Bundan sonra Allah sizlere sif versin. 瀏ikin masukuna kavusmasini ve nurun nura ulasmasini istemiyor musun?" dedi. Seyh Sadreddin, yanindakilerle birlikte agliyarak kalkip gitti.(63)

2. Hazret-i Mevl滱'nin Hanimina Cev槆i:

Mevl滱, dostlarina ve aile efradina, bu d羹nyadan g繹癟ecegine 羹z羹lmemelerini s繹yl羹yordu; fakat onlar, bedenen de olsa, bu ayriligi kabullenemiyorlar, aglayip inliyorlardi.

Mevl滱'nin hanimi, Mevl滱'ya hitaben:

"Ey 滎emin nuru, ey 歍emin cani.' Bizi birakip nereye gideceksin?" (64) diyerek agliyor ve il潎e ediyordu:

"Hud潎endig漷 Hazretleri'nin d羹nyayi hakikat ve m滱滎arla doldurmasi i癟in 羹癟y羹z veya d繹rty羹z yillik 繹mr羹n羹n olmasi l漘imdi."

Mevl滱 da cevaben:

"Ni癟in? Ni癟in? Biz ne Firavun ve ne de Nemrd'uz, bizim toprak alemiyle ne isimiz var, bize bu toprak 滎eminde huzur ve karar nasil olur? Ben, insanlara faydam dokunsun diye d羹nya zindaninda kilmisim; yoksa hapishane nerede ben nerede? Kimin malini 癟almisim? Yakinda Allah'in sevgili dostunun, Hazreti Muhammed'in yanina d繹necegimiz umulur." (65) dedi.

3. Hazret-i Mevl滱'nin Tavsiye Ettigi Bir Dua:

Mevl滱 son demlerinde iken, dostu Sir歊eddin-i Tatar'yi yanina 癟agirarak, kendisine su duayi 繹gretmis ve sikintili zamanlarinda okumasini tavsiye etmistir:

"Y Rabb.' Bana, ne senin zikrini unutturacak, sana sevkimi s繹nd羹recek, seni tesbih ederken duydugum lezzeti kesecek bir hastalik; ne de beni azdiracak, ser ve k繹t羹l羹g羹m羹 arttiracak bir sihhat ver.

Ey merhamet edenlerin merhametlisi! Merhametinle bu duami kabul et."(61)

4. Hazret-i Mevl滱'nin Vasiyeti:

"Ben Size, gizli ve alen, Allah'dan korkmanizi,

az yemenizi,

az uyumanizi,

az s繹ylemenizi,

g羹nahlardan 癟ekinmenizi,

oru癟 tutmaya ve namaz kilmaya devam etmenizi,

d毃ma sehvetten ka癟inmanizi,

halkin eziyet ve cef滻ina dayanmanizi

avam ve sefihlerle d羹s羹p kalkmaktan uzak bulunmanizi,

kerem sahibi olan s滎ih kimselerle beraber olmanizi vasiyet ederim.

Insanlarin hayirlisi, insanlara faydasi dokunandir. S繹z羹n hayirlisi da az ve 繹z olanidir. Hamd, yanliz tek olan Allah'a mahsustur. Tevh蟂 ehline sel滵 olsun.''(67)

5. Seb-i Ars:

Irfan ve sevgi g羹nesi Mevl滱, 5 Cem漘iye'l-殠ir, 672 (17 Aralik, 1273) Pazar g羹n羹 gurup vakti, b羹t羹n parlakligi ile, b羹t羹n g羹zellikleriyle g羹lerek ebediyet 滎eminin asumanina dogdu. Mevleviler, o geceye Seb-i Ars derler.

6. Hazret-i Mevl滱'nin Cenaze Merasimi:

M羹sl羹man olan, m羹sl羹man olmayan, k羹癟羹k, b羹y羹k ne kadar Konyali varsa hepsi, Mevl滱'nin cenaze merasimine katildi.

M羹sl羹manlar, m羹sl羹man olmayanlari sopa ve kili癟la savmaya 癟alisarak, onlara:

"Bu merasimin sizinle ne ilgisi vardir? Bu din sult滱i Mevl滱 bizimdir, bizim im滵imizdir" diyorlardi. Onlar da su cevabi veriyorlardi:

"Biz Musa'nin, isa'nin ve b羹t羹n peygamberlerin hakikatini onun s繹zlerinden anlayip 繹grendik. Kendi kitaplarimizda okudugumuz olgun peygamberlerin huy ve hareketlerini onda g繹rd羹k. Sikler nasil onun muhibbi ve m羹ridi iseniz, biz de onun muhibbiyiz.

Mevl滱 Hazretleri'nin z漮i, insanlar 羹zerinde parlayan ve onlara iyilikte, c繹mertlikte bulunun hakikatler g羹nesidir. G羹nesi b羹t羹n d羹nya sever. B羹t羹n evler onun nuruyla aydinlanir.

Mevl滱 ekmek gibidir. Hi癟 kimse ekmege ihtiya癟 duymamazlik edemez. Ekmekten ka癟an hi癟 bir a癟 g繹rd羹n羹z m羹?"(68)

7. Hazret-i Mevl滱'nin Cenaze Namazi:

Mevl滱'nin vasiyeti 羹zerine Seyh Sadreddin, Mevl滱'nin namazini kildirmak 羹zere niyetlendiginde dayanamayip bayginlik ge癟irdi. Bunun 羹zerine namaza Kadi Sir歊eddin imamlik etti.(69)

8. Hazret-i Mevl滱'ya Yesil Kubbe:

Mevl滱'ya Yesil Kubbe denilen T羹rbe, Sultan Veled ile Alameddin Kayser'in gayreti ve Emir Pervane'nin esi (Sultan II. Giy滻eddin Keyh羹srev'in kizi) G羹rc羹 Hatun'un yardimiyla elebi H羹sameddin zamaninda yapildi.(70) T羹rbe'nin m螸漷i, Tebrizli Bedreddin'dir.(71)

Selimoglu Abd羹lv殠id adli bir sanatkar da Mevl滱'nin kabri 羹zerine, Sel癟uklu oymaciliginin saheseri olarak kabul edilen, b羹y羹k bir ceviz sanduka yapmistir.(71) Bu sanduka bug羹n, Sult滱'羹l-Ulem Bah歋ddin Veled'in kabri 羹zerindedir.

9. Hazret-i Mevl滱'nin l羹me ve Mezara Bakisi:

"l羹m g羹n羹mde tabutum y羹r羹y羹p gitmeye basladi mi, bende bu cihanin gami var, d羹nyadan ayrildigima tasalaniyorum sanma; bu 癟esit s羹pheye d羹sme.

Bana aglama, yazik yazik deme. Seytanin tuzagina d羹sersem iste hayflanmanin sirasi o zamandir.

Cenazemi g繹r羹nce ayrilik ayrilik deme. O vakit benim bulusma ve g繹r羹sme zamanimdir.

Beni kabre indirip birakinca, sakin elveda elveda deme; zira mezar cennetler toplulugunun perdesidir.

Batmadi g繹rd羹n ya, dogmayi da seyret. G羹nese ve aya batmadan ne ziyan geliyor ki?

Sana batmak g繹r羹n羹r, ama o, dogmaktir. Mezar hapis gibi g繹r羹n羹r, ama o, canin kurtulusudur.

Hangi tohum yere ekildi de bitmedi! Ne diye insan tohumunda s羹pheye d羹s羹yorsun!

Hangi kova kuyuya salindi da dolu dolu 癟ikmadi? Can Yusuf u ne diye kuyuda fery歍 etsin?

Bu tarafta agzini yumdun mu o tarafta a癟. Zira senin h漧uhyun, mek滱sizlik 滎eminin fez滻indadir." (73)

10. Hazret-i Mevl滱'nin Ziyaret癟ilerine Seslenisi:

"Kardes, Mezarima defsiz gelme; 癟羹nk羹 Allah meclisinde gamli durmak yarasmaz.

Hak Te滎 beni ask sarabindan yaratmistir. lsem, 癟羹r羹sem bile, ben yine o askim."(74)

"l羹m羹m羹zden sonra mezarimizi yerde aramayiniz? Bizim mezarimiz, ariflerin g繹n羹llerindedir."(75)

11. Hazret-i Mevl滱'nin Sahsiyeti:

A. Hazret-i Mevl滱'nin Tasavvuf Yasayisi ve Anlayisi

I. Dis G繹r羹n羹s羹:

Mevl滱, sararmis y羹zl羹 ve ince v羹cutlu idi.

Bu sararmis ve zayif b羹nyesinde 繹yle bir nur ve heybet vardi; g繹zleri o kadar keskin ve 癟ekici idi ki, kimse dikkatle bakamazdi.(76)

Mevl滱 basina, bilginlere mahsus bir sekilde sarik sarar, taylasan (sariktan sarkan u癟) birakirdi. Sirtina da, bilginlerin giydikleri gibi, bol genis kollu bir hirka giyerdi.(77)

Sems'in kaybolmasindan kirk g羹n sonra, 繹mr羹n羹n sonuna kadar, beyaz sarik yerine duman renkli bir sarik sardi ve Yemen ile Hint kumasindan yaptirdigi fereci (g繹gs羹 a癟ik uzun kollu c羹bbe) giydi.(78)

2. Hazret-i Mevl滱'nin Tasavvufu:

Mevl滱'nin tasavvufu, hi癟 bir zaman bir bilgi sistemi yahut hayal bir idealizm degildir. Onun tasavvufu, irfan, tahakkuk, ask ve cezbe 滎eminde olgunlasmadir.

Mevl滱, d毃ma hay漮in ger癟eklerini g繹r羹r, hay漮in b羹t羹n ger癟eklerini kabul eder, ondan el etek 癟ekmez. Miskinligi, hayattan el etek 癟ekmeyi reddeder; hay漮i, hay漮in i癟inde yasatir. Onun d羹nyayi tarifi, bize, onun tasavvufunu a癟iklar:

"D羹ny nedir! Allah'dan gafil olmaktir. Kumas, para, 繹l癟羹p tartarak ticaret yapmak ve kadin; d羹nya degildir.

Din yolunda sarf etmek 羹zere kazandigin mala, Peygamber, "Ne g羹zel mal" demistir.

Suyun gemi i癟inde olmasi geminin helakidir. Gemi altindaki su ise gemiye; geminin y羹r羹mesine yardimcidir.

Mal, m羹lk sevgisini g繹n羹lden s羹r羹p 癟ikardigindandir ki S羹leyman Peygamber, ancak yoksul adini takindi.

Agzi kapali testi, i癟i hava ile dolu oldugundan derin ve u癟suz, bucaksiz su 羹st羹nde y羹z羹p gitti.

Iste yoksulluk havasi olduk癟a insan, d羹nya denizine batmaz, O denizin 羹st羹nde durur.

B羹t羹n bu d羹nya, onun m羹lk羹 olsa bu m羹lk, g繹z羹nde hi癟 bir sey degildir."(79)

3. Hazret-i Mevl滱'nin Tasavvufunda Gaye:

Mevl滱'nin tasavvufunda gaye, kulluk ve yokluktur. Dolayisiyla hak螶 padisahlik; ger癟ek varlik makamina erismektir:

"Asil o Allah m羹lk ve saltanat sahibidir, kendisine bas egene bu topraktan yaratilan d羹nya s繹yle dursun, y羹zlerce m羹lk, y羹zlerce saltanat ihsan eder.

Fakat, Allah huzurunda bir secde, sana ikiy羹z devlet ve saltanattan daha hos gelir.

Ben ne mal isterim, ne m羹lk; ne devlet isterim, ne saltanat. Bana o secde devletini ihsan et, yeter diye aglayip sizlanmaya baslarsin."(80)

"Senin taht dedigin sey, tahtadan yapilma tuzaktir. Kondugun yeri bas k繹se sanmissin ama, kapida kalakalmissin.

Igreti padisahligi Allah'a ver de Allah sana herkesin kabul edecegi hak螶 bir padisahlik versin." (81)

"Yok olmadik癟a hi癟 kimseye y羹ce huzura varmaya yol yoktur."(82)

"Kapida dolasan, Ben'den Biz'den dem vuran kapidan s羹r羹l羹r, "L" makaminda dolasip durur."(83)

"Kim benlikten kurtulursa b羹t羹n benlikler onun olur. Kendisine dost olmadigi i癟in herkese dost kesilir. "(84)

"Yokluk k羹heyl滱i, ne de g羹zel bir buraktir. Yok olduysan seni varlik makamina g繹t羹r羹r." (85)

4. Hazret-i Mevl滱'nin Tasavvufunda Ask:

Mevl滱'nin tasavvufunda, yaratilisin, hay漮in m滱滻i asktir. Ask ise, kimseye niyazi, ihtiy歊i olmayan Allah'in vasiflarindandir. Ondan baskasina 滻ik olmak da ge癟ici bir hevestir. Yaratilisin sebebi, b羹t羹n hastaliklarin tabibi; b繹b羹rlenmenin, bencilligin devasi, elemlerin merhemi il殠 asktir:

"Ask, o suledir ki, parladi mi sevgiliden baska ne varsa hepsini yakar," (86)

"Ask, kimseye niyazi ve ihtiy歊i olmayan Allah'in vasiflarindandir. Ondan baskasina 滻ik olma, ge癟ici bir hevestir," (87)

"Ey bizim kibir ve azametimizin il歊i, ey bizim Efl漮unumuz! Ey bizim Calinus'umuz'!

Toprak beden, asktan g繹klere 癟ikti; dag oynamaya basladi, 癟eviklesti.

Ey 滻ik! Ask; Turun cani oldu. Tur sarhos, Musa da d羹s羹p bayilmis...

Kimin aska meyli yoksa o kanatsiz bir kus gibidir, vah onul" (88)

5. Hazret-i Mevl滱'nin Tasavvufunda Esas:

Mevl滱'nin tasavvufunda esas, g繹n羹l sahibine erismek ve cevher olmaktir.

Nitekim s繹yle buyurur:

"Allah ile oturup kakmak isteyen kisi, vel螿er huzurunda otursun.

Vel螿erin huzurundan kesilirsen, helak oldun gitti. 羹nk羹 sen, k羹ll olmayan bir c羹zs羹n.

Seytan, birisini kerem sahiplerinden ayirirsa onu, kimsiz, kimsesiz bir h滎e kor, o halde de bulunca basini yer, mahvedip gider." (89)

"Vel螿erin huzurundan uzaklasman hakikatte Allah'dan uzaklasirsin." (90)

"M滱 ehliyle d羹s kalk ki, hem ata ve ihsan elde edesin, hem de fet (yigit, c繹mert) olasin.

Bu cisimde m滱滻iz can; hil殞siz, kilif i癟inde tahta kili癟 gibidir.

Kilifta bulunduk癟a kiymetlidir. ikinca yakmaya yarar bir alet olur.

Tahta kilici muharebeye g繹t羹rme, 殠 u fig滱a d羹smemek i癟in 繹nce bir kere muayene et;

Eger tahtadansa, y羹r羹 baskasini ara; eger elmassa sevinerek ileri gel!

Elmas kili癟, vel螿erin sil殠 deposundadir. Onlari g繹rmek size kimyadir.

B羹t羹n bilenler, ancak ve ancak bunu b繹yle demislerdir: Bilen, 滎emlere rahmettir.

G羹len nar bah癟eyi g羹ld羹r羹r. Erler sohbeti de seni erlerden eder.

Kati tas ve mermer bile olsan, g繹n羹l sahibine erisirsen cevher olursun.

Temizlerin muhabbetini t caninin i癟ine dik. G繹nl羹 hos olanlarin muhabbetinden baska muhabbetlere g繹n羹l verme.

mitsizlik diyarina gitme, 羹mitler var. Karanliga varma, g羹nesler var.

G繹n羹l, seni, g繹n羹l ehlinin diyarina; ten, seni su ve 癟amur hapsine 癟eker.

Ag殠 ol, bir g繹n羹ldesten g繹n羹l gidasini al, onunla g繹nl羹n羹 gidalandir. Y羹r羹, ikb滎i bir ikb滎 sahibinden 繹gren."(91)

B. Hazret-i Mevl滱'nin Isl滵i Es滻lara ve Hazreti Muhammed Salla'llahu Aleyhi Vesellem'e Bagliligi:

Mevl滱'nin Isl滵iyet'i anlayis tarzini belirtmeye 癟alisalim:

Mevl滱, "Muhakkak ki sizin, Allah'in yaninda en ker螸 olaniniz Allah'dan 癟ok korkup, g羹nah islemeyeninizdir." (92) mealindeki 漧etin suuruyla d毃ma Kur'滱 h羹k羹mlerinin 歍abina riayet ederek Allah'in haram kildigi seylerden 癟ekinmis; nefsinin hazlarini terketmis, olgunlugu elde etmeye mani olan seylerden el 癟ekmis; h羹l滻a Allah'dan kendisini uzaklastiracak seylerin hepsinden d毃ma sakinmis, ger癟ek takva sahibi bir sahsiyettir." (93)

1. Hazret-i Mevl滱 Isl滵i Es滻lardan Sapmadi:

Sems ile karsilastiktan sonra, muhitin hazim ve idr毾 edemiyecegi bir 滎eme giren Mevl滱 b羹t羹n vecd (kendinden ge癟erek il殠 aska dalma) ve istigrak (m滱 滎emine dalarak d羹nyadan habersiz olma h滎i) i癟inde dahi bir an Isl滵 D螽inin esaslarindan h漷ice bir adim atmamistir.(94)

2. Hazret-i Mevl滱'da Ib歍et Suuru:

Mesnev'sinde:

"Bizim Rabbimiz "Secde et ki, Allah'in yakinlarindan olasin"(95) buyurmustur. Bizim bedenlerimizin secdesi, ruhlarimizin Allah'a yaklasmasina sebeptir. "(96)diyen Mevl滱, Allah sevgisini yalniz fikir ve m滱 olarak kabullenmez, 羹zerine farz olan ib歍etleri askla 螷 ederdi.

Efl毾(97)s繹yle naklediyor:

"Mevl滱, Ez滱-i Muhammedi'yi isitince, elleriyle dizlerinin 羹zerine basip, olanca heybetiyle ayaga kalkar:

"Ey kendisiyle rsen olan canimiz! Adin ebediyete kadar kalsin" der; bunu 羹癟 defa tekrarlar, sonra:

" Bu namaz, oru癟, hac ve cih歍, itikadin sahididir. Hediyeler, armaganlar ve sunulan seyler benim seninle hos oldugumun, seni sevdigimin sahididir." (98)

"Eger Allah sevgisi, yalniz fikir ve m滱 olsaydi senin oru癟 ve namazinin zahir suretleri de kalmazdi, yok olurdu.''(99) diyerek tam bir tevazu ve niyazla namaza dalardi.

3. Hazret-i Mevl滱 Kur'滱-i Ker螸'e Hayran; Hazret-i Muhammed'e Kurb滱'dir:

Mevl滱, su rub毃siyle Kur'滱-i Ker螸'e ve Hazret-i Muhammed Sallallahu aleyhi ve sellem'e bagliligini apa癟ik il滱 ederek:

"Canim bedenimde olduk癟a Kur'滱'in kuluyum;

Se癟ilmis Muhammed in yolunun topragiyim.

Birisi, s繹zlerimden, bundan baska bir s繹z naklederse,

O nakledenden de bezmisim ben, bu s繹zden de bezmisim." (100) demektedir.

4. Hazret-i Mevl滱'nin H羹viyeti:

Mevl滱'nin eserleri ve yasayisi dikkatlice tedkik edildiginde, rahatlikla s繹yle s繹ylenebilir:

Mevl滱 kendi ilmini, Hazret-i Muhammed'in ilminde; irfanini, Hazret'i Muhammed'in irfaninda; benligini, Hazret-i Muhammed'in benliginde; h滻ili b羹t羹n varligini, O'nun varliginda yok ederek manev h羹viyetini, Hazret-i Muhammed'in manev h羹viyetinin parlak mes'alesi nurundan yakip uyandirmistir. (101)

Nitekim kendisi de, bu hakikati su misralarinda belirtmektedir:

"Biz Allah'in s漧esiyiz, Mustaf'nin nrundaniz.

Sedef i癟ine damlamis 癟ok kiymetli bir inciyiz.

Herkes suret g繹z羹yle bizi nereden g繹recek?

Biz Kibriya'nin (b羹y羹kl羹k ve y羹celik sahibi Allah'in) su ve bal癟ik i癟inde belirmis nuruyuz"(102)

5. O'nun insana Bakis D毃resinin Merkezi:

Bilinmelidir ki, Mevl滱'nin, bir k滵il m羹rsid olarak manev vazifesi, yaratilisin gayesi 癟er癟evesinde, insanlarin hid漧etine ve ebed saadetine ves螿e olabilmektir. Bu il殠 gayenin gayreti ve y羹klendigi manev vazifenin suuruyla:

"Biz pergel gibiyiz. Bir ayagimiz Seri'at'de (漧et, hadis, icma-i 羹mmet ve kiyas-i fukah 羹zerine kurulmus olan din kaidelerinde) saglamca durur, 繹teki ayagimiz yetmisiki milleti dolasir."'(103) demektedir.

6. O'nun Engin Hosg繹r羹s羹ndeki Sir, Nur, Suur, Huzur.

O'nun engin hos g繹r羹s羹nde Tefh蟂'in sirri, Kur'滱'in nuru, 螸滱in suuru ve Muhammedi ahl毾in huzuru vardir.

Mevl滱'nin Tevhidin nes'esiyle ve Muhammedi feyzin coskunlugu ile 繹z羹nde olan engin hosg繹r羹s羹n羹 yasayisi ile de, n羹kteli bir bi癟imde, ortaya koydugunu g繹rmekteyiz. Z漮en Mevl滱'nin sahsiyetindeki olgunluk ve bariz vasif, s繹yledigini yasamasidir ve fikrini hareketiyle g繹stermesidir.

Bu hususa bir mis滎 verelim.:

Bir Sem meclisinde Mevl滱, Sem etmektedir. Birdenbire Hristiyan sarhos Sema'a girer. O sarhos heyecanlar g繹stererek Mevl滱'ya 癟arpmaktadir. Bunun 羹zerine dostlar o sarhosu incitirler. Mevl滱, o sarhosu incitenlere hitaben:

"Sar槆i o i癟mistir, sarhoslugu siz ediyorsunuz" buyurur. Dostlar, o sarhosu tanitmak i癟in, cevaben:

"Ters歍ir (hiristiyandir)." dediklerinde Mevl滱, ters滱in diger, korkak ve korkan, m滱滻ini 螸 ederek:

"O ters (korkar ve korkan) ise siz ni癟in degilsiniz?" Der ve dostlar, yaptiklari hat歍an dolayi 繹z羹rler dilerler. (104)

C. Hazret-i Mevl滱'nin Egitimci Y繹n羹

1. O'nun Insana Bakisi:

Mevl滱, insana f滻ik (g羹nahkar) da olsa, k殞ir de olsa, engin bir g繹r羹sle ve rahmet dolu bir nazarla bakmistir. 羹nk羹 o, Mesnevi'sinde (105) de ifade ettigi gibi Allah'in, f滻ik ve putperest de olsa, kendisini 癟agirana icabet edecegini m羹driktir.

Mevl滱, Muhammedi feyze tam mazhar olarak rahmet m歍eni olmus, Kur'滱-i Ker螸'de buyurulan:

"Allah'in rahmetinden 羹midinizi kesmeyiniz."(106) mealindeki il殠 m羹jdenin hakikatine ermis bir Allah dostudur. Onun i癟indir ki, b羹t羹n insanliga coskunlukla:

"mitsizlik semtine gitme; 羹mitler vardir.

Karanlik tarafa gitme; g羹nesler vardir." (107) diye haykirir.

K滵il insan olarak, b繹ylesine, il殠 rahmet ve Rahm滱 羹mitlerle dopdolu olan Mevl滱'nin hi癟 kimseye hor bakmiyacagi gayet tabi蟂ir ve hassasiyetle su tavsiyede bulunur:

"Hi癟bir k殞iri hor g繹rmeyin. Olur ya, m羹sl羹man olarak 繹lebilir. mr羹n羹n sonundan ne haberin var ki ondan tamamiyle y羹z 癟eviriyorsun?"(108)

2. O'nun Halka Bakisi:

Mevl滱'nin nazarinda, kim olursa olsun, her seyden evvel insan vardi. Halk tabakasindan olsun, y羹ksek tabakadan olsun, onun i癟in farketmezdi. Bilakis halka pek merhametliydi. Gariplere karsi d毃ma g繹n羹l alici davranirdi.

Mevl滱 bir g羹n Ilica'ya gitti. Emir 殯im elebi, daha 繹nce davranarak hamama vardi ve Mevl滱'nin dostlariyla beraber kalabilmesi i癟in b羹t羹n insanlari hamamdan disari 癟ikartti, sonra havuzu kirmizi ve beyaz elmalarla doldurttu. Mevl滱 i癟eri girdigi vakit, hamamin soyunma yerinde insanlarin acele ile elbiselerini giydiklerini ve havuzun da elmalarla dopdolu oldugunu g繹rd羹. Emir Alim elebi'ye hitaben dedi ki:

"Ey Emir Alim! Bu insanlarin canlari elmadan daha mi az kiymetli ki, onlari disari edip havuzu elmalarla doldurdun. Onlardan biri, elmalarin otuz mislidir. Yalniz elmalar degil, b羹t羹n d羹nya ve i癟indeki seyler, insanlar i癟in degil midir? Eger beni seviyorsan, s繹yle de hepsi hamama girsinler. Fukarasi, zengini, saglami ve zayifi disarida kalmasin ki, ben de onlarin davetsiz misafiri olarak suya girebileyim, onlarin sayesinde biraz dinlenebileyim."(109)

3. O, evresine Rahmettir:

Etrafindakilerin ve kendisi ile oturup kalkmak isteyenlerin, sultanlar, em褳ler, zenginler ve hep ileri gelen kimseler olmasina ragmen Mevl滱, daha 癟ok fakirlerle, zaruret i癟inde olanlarla d羹s羹p kalkardi. M羹ridlerin 癟ogu da, z漮en hor ve hakir g繹r羹len kimselerdi.

M羹ridlerini kinayanlara, Mevl滱'nin verdigi cevap dikkat 癟ekicidir.

"Benim m羹ridlerim iyi insanlar olsalardi, ben onlarin m羹ridi olurdum. K繹t羹 insan olduklarindan, ahl毾larim degistirip iyi olmalari, iyiler ve iyi amel eden insanlarin arasina girmeleri i癟in m羹ridlige kabul ettim. Allah'in rahmetine mazhar olanlar kurtulmuslardir, fakat lanetine ugramislar tedaviye muhta癟 hastalardir. Iste biz bu l滱etlikleri rahmetlik yapmak i癟in d羹nyaya geldik."(110)

4. O'nun Aileye Bakisi:

a- Hazret-i Mevl滱 Ince Ruhlu N漘ik Bir Baba:

Mevl滱, ince ruhlu, gayet hassas ve n漘ik bir baba; g繹n羹l almakta, g繹n羹l oksamakta ve kadirsinaslikta 繹rnek bir aile reisidir.

Gelini Fatma Hatun'a ve oglu Sultan Veled'e g繹nderdigi mektuplari okudugumuzda, onun ince ruhunu, nez毾etini ve kadirsinasligini a癟ik癟a g繹rmekteyiz.

Gelinine hitap ederken kullandigi:

"Bizim de g繹nl羹m羹z羹n, g繹z羹m羹z羹n isigi aydinligi; 滎emin de g繹nl羹n羹n ve g繹z羹n羹n isigi, aydinligi..."(111)

"Canim canimi karismistir, birlesmistir. Seni inciten her sey beni de incitir... Sizin gaminiz, on kat fazlasiyla bizimdir. Sizin d羹s羹nceniz, tasaniz; bizim d羹s羹ncemiz, bizim tasamizdir... Aziz oglum Bah歋ddin sizi incitirse, ger癟ekten sevgisini ve g繹nl羹m羹 ondan alirim..."(112) ifadeleri onun hassas ruhunun, nez毾etinin ve g繹n羹l oksayiciliginin delilidir.

b- Hazret-i Mevl滱 Kiymet Bilen Bir Dost:

Ogluna hitaben yazdigi mektubundaki su c羹mleler de onun kadirsinas sahsiyetinin aynasidir:

"P歍is殠imiz Seyh Sel殠addin'in kizinin hatirina ri漧et etmeniz i癟in su birka癟 satir yazildi... Allah i癟in su babanizin y羹z羹n羹, kendi y羹z羹n羹, b羹t羹n soyumuzun, sopumuzun y羹zlerini ak etmek istersen, onun hatirini aziz, ama pek aziz tut, onu can ve g繹n羹l tuzagiyla avlamak i癟in her g羹n羹 ilk g羹n, her geceyi gerdek gecesi say..."(113)

c- Hazret-i Mevl滱 G繹n羹l Alici; rnek Bir Baba:

Mevl滱'nin, davranisiyla ve tavsiyesiyle, nasil bir baba ve nasil bir ruh terbiyecisi oldugunu anlamak i癟in de Sultan Veled'in su h漮irasini okuyalim:

"Birg羹n bana b羹y羹k bir ruh bezginligi ve i癟 sikintisi geldi. Beni bezgin ve sikintili g繹ren babam: "Birinden mi incindin de b繹yle sikildin?" dedi. Ben: "Bilmiyorum, bu ne h滎dir?" dedim. Babam kalkip eve gitti ve bir m羹ddet sonra, kurt postunu 癟evirip basina ve y羹z羹ne ge癟irmis bir h滎de ve 癟ocuklari korkuttuklari gibi "Bu! Bu! Bu!" yaparak yanima geldi. Babamin bu hos hareketinden bana bir g羹lmedir geldi; anlatilamayacak derecede g羹ld羹m. Yere kapanarak ayaklarini 繹pt羹m. Babam: "Bah歋ddin! Eger bir g羹zel sevgili sana siki sikiya baglansa, d毃ma seninle saka, senlik etse ve birdenbire y羹z羹n羹n seklini degistirip gelse ve sana" Bu! Bu! Bu!" dese ondan hi癟 korkar misin?" buyurdu. Ben de "Hayir, korkmam." dedim. Buyurdu ki:

"Seni sevindiren, seni sevin癟 ve nese i癟inde tutan sevgili, seni 羹zen ve kendisinden sikinti duydugun ayni sevgilidir. Hep odur, hep ondandir ve ondan feyizlenirsin. O h滎de ni癟in bos yere 羹zg羹n duruyor, sikintinin elinde 歊iz kaliyorsun?" (114)

"I癟inde sikinti g繹r羹nce onun 癟漷esine bak; 癟羹nk羹 dallarin hepsi k繹kten biter.

I癟inde genislik, ferahlik g繹r羹nce ona su ver. Kalb ferahliginin verdigi meyvayi da, dostlara ve ahbaplara sun." (115)

. O'nun Ahl毾 ve Sosyal Y繹n羹

1. Insan M羹nasebetlerde Dikkat Ettigi Hususlar:

Mevl滱, hasimlari tarafindan kendisine reva g繹r羹len dil uzatmalara ve uygunsuz lakirdilara hi癟 aci cevap vermez; yumusaklikla mukabelede bulunurdu.

Molla C滵, s繹yle naklediyor: (116)

Mevl滱'ya d羹smanlik g羹den Konyali Sir歊eddin'e Mevl滱'nin: "Ben yetmisiki milletle beraberim" dedigini s繹ylediler. Sir歊eddin de d羹smanligindan, Mevl滱'yi huzursuz etmek ve kiymetten d羹s羹rmek niyetiyle, yakinlarindan olan bir 滎imi ona g繹nderdi. O 滎im, Sir歊eddin'in talimatina g繹re, b羹y羹k bir kalabalik i癟inde Mevl滱'ya, sen b繹yle mi s繹yledin, diye soracak, sayet ikrar ederse kendisini edep disi s繹zlerle incitecek, insanlar arasinda mahcup edecekti.

O 滎im, Mevl滱'nin huzuruna geldi ve sordu: "Sen yetmisiki milletle beraberim diye s繹yledin mi?" Mevl滱 da cevaben:

"Evet demisim" deyince, o 滎im agzina geleni s繹yledi, asiri derecede ileri geri konustu. Mevl滱 tebess羹m ederek dedi ki:

"Senin bu s繹ylediklerine ragmen, seninle de beraberim."

2. Hizmetk漷lara Karsi Davranisi:

Mevl滱, cariyelere, hizmetk漷lara karsi muamelesinde ve anlayisinda da g羹zel ahl毾lidir. O d毃ma g繹n羹l verdigi Hazret-i Muhammed'in g羹zel ahlakiyla ahl毾lanmis bir sahsiyettir. Hazret-i Muhammed'in, "Onlara giydiginizden giydiriniz; yediginizden yediriniz." hadisinin surundadir.

Mevl滱'nin kizi Melike Hatun, birg羹n cariyesine sert davranmis, onu azarlamisti. Kizinin bu durumunu g繹ren Mevl滱, ona:

"Onu neden incitiyorsun? Acaba, o hanim; sen de cariye olsaydin ne yapardin? ister misin ki, b羹t羹n d羹ny歍a Allah'dan baska kimsenin k繹lesi yoktur, diye fetva vereyim. Hakikatte onlarin hepsi bizim kardeslerimizdir."(117) der.

3. Su癟lulara Karsi Muamelesi:

Mevl滱, g羹zel ahlakiyla hep affedici olmus, su癟lulara karsi g繹sterdigi hos anlayis ve mu滵elesiyle, onlari cemiyete, insanliga kazandirmistir.

Mevl滱, birg羹n odasinda namaz kiliyordu. Birisi i癟eri girdi ve fakirim, hi癟bir seyim yoktur, dedi. Sonra Mevl滱'yi namazin huzuruna dalmis, kendisinden habersiz oldugunu anlayinca ayaginin altindaki haliyi 癟ekti ve alip gitti.

Hoca Mecdeddin bu durumu 繹grenir 繹grenmez, o sahsi aramaya basladi ve onu bit pazarinda haliyi satarken yakaladi, sonra eziyet ede ede o fakiri Mevl滱'nin huzuruna getirdi. Mevl滱, Hoca Mecdeddin'e s繹yle dedi:

"Ihtiy歊indan 繹t羹r羹 bunu yapmistir, ayip degildir. Onu mazur g繹r羹p, ondan haliyi satin almak l漘imdir."(118)

4. ocuklara Karsi Sefkati:

Mevl滱, 癟ocuklara karsi 癟ok merhametli ve sefkatli idi: Birg羹n Mevl滱, mahalleden ge癟iyordu. ocuklar da yolda oynuyorlardi. Uzaktan Mevl滱'yi g繹r羹nce hepsi birden kosarak saygi ile huzurunda durdular. Yalniz 癟ocuklardan biri uzakta idi. Ben de geliyorum, diye bagirdi. Mevl滱, 癟ocuk isini bitirip gelinceye kadar bekledi.(119)

5. Hazret-i Mevl滱 Sevgi ve Baris'in Sembol羹:

Mevl滱, d毃ma birlestiricidir, baristiricidir; sevginin ve barisin adet sembol羹d羹r.

Iki ulu kisi birbirlerine d羹smanlikta bulunuyor, m羹nasebetsiz s繹zler s繹yl羹yorlardi. Onlardan biri 繹tekine:

"Eger yalan s繹yl羹yorsan, Allah senin canini alsin!" diyor, digeri ona:" Eger sen yalan s繹yl羹yorsan, Allah senin canini alsin." diyordu. Mevl滱, onlarin arasina girip:

" Hayir, hayir. Allah ne senin, ne de onun canini alsin.

O, benim canimi alsin, 癟羹nk羹 cani alinmaya ancak biz l漧ikiz" dedi.

Her ikisi de baristi. (120)

6. O'nun Anlayisinda alisma ve Insan:

"Insanin elde ettigi sey, zararsa 癟alismamasindan ileri gelmistir; k漷sa 癟alisip 癟abalamasindan." (121)

"Kazanmak da ekin ekmeye benzer, ekmedik癟e ona sahip olmaya hakkin yoktur."(122)

"Hi癟 bugday ektin de, arpa verdigini g繹rd羹n m羹."(123)

S繹zleriyle Mevl滱, dostlarina 癟alismayi emrederdi.

Miskinligi reddeden Mevl滱 derdi ki:

"Tevekk羹l ediyorsan, 癟alismak hususunda da tevekk羹l et; kazan da sonra Allah'a dayan. "(124)

"Birisi bir define buluverir, " Ben de onu istiyorum, d羹kkanla, alisverisle ne isim var?" der.

Baht isi bu, fakat n歍irdir. Tende kudret olduk癟a 癟alisip kazanmak gerek. alisip kazanmak, define bulmaya man degil ya. Sen isten kalma da, nasibinde varsa define de arkandan gelsin." (125)

7. O, Dostlarina, Hel滎 Kazan癟 ve Hel滎 Lokmayi Tavsiye Ederdi:

Mevl滱, dostlarina, ne olursa olsun hel滎 kazanci, hel滎 lokmayi tavsiye ve emrederdi:

"Nur ve kem滎i arttiran lokma, hel滎 kazan癟tan elde edilen lokmadir.

ilim ve hikmet hel滎 lokmadan dogar; ask ve rikkat (g繹n羹l inceligi) hel滎 lokmadan meyd滱a gelir." (126)

8. O'nun Dostlarina Emri: Dilenmeyin'....

Mevl滱, dostlarina dilenmeyi yasaklamis ve: "Biz, kendi dostlarimiza dilencilik kapilarini kapattik. Dostlarimiz, tic漷et, kitabet veya harhangi bir el emegi ve alin teri ile ge癟imlerini temin etsinler. Biz Hazreti Peygamber'in "G羹c羹n yettik癟e, istemekten sakin." emrini yerine getirdik. Bizim m羹ridlerimizden kim bu yolu tutmaz ise, onun bir pul kadar degeri yoktur."(127) buyurmustur.

III. Hazret-i Mevl滱'nin K毃nati Kucaklayan Degeri: insan Sevgisi ve Hosg繹r羹s羹...

Mevl滱'nin k毃nati kucaklayan degeri, insan sevgisi ve hosg繹r羹s羹, Allah'a olan hudutsuz askinin ve Muhammedi feyze tam mazhar olarak rahmet m歍eni olusunun tabi neticesidir. Tasidigi il殠 ask, eristigi Muhammed feyz, onu mahviyet sahibi yapmis; benligini, kibrini almistir. Mevl滱'nin islerinde kendini begenmisligin zerre kadar g繹r羹lmemesi bundandir. O, kibirden ve nefretten arinmis; mahviyet ve muhabbetle bezenmistir.

Mevl滱, al癟ak g繹n羹ll羹l羹kte b羹y羹kl羹k, b羹y羹kl羹kte al癟ak g繹n羹ll羹k; varlikta yokluk, yoklukta varlik; hi癟likte kem滎, kem滎de hi癟lik g繹sterirdi.

Mevl滱'nin hudutsuz insan sevgisinde ve hosg繹r羹s羹ndeki temel esaslardan bir digeri de, M羹sl羹manligin 羹zerinde' hassasiyetle durdugu, "insan yaratilmislarin en sereflisidir" d羹strudur. Mevl滱 bu serefin suuruyla insanlari kucaklar; yaratilmislari, 滻ik oldugu yaratandan 繹t羹r羹, herhangi bir nefis m羹cadelesine girmeden, rahatlikla hos g繹r羹verir.

Mevl滱'nin, kim olursa olsun insanlari hos g繹r羹s羹, insanlara hos davranisi, kendisini d毃ma k羹癟羹lterek insanlara hayirli dualar etmesi, kendi 繹n羹nde kapananlara, k殞ir de olsa, mukabelede bulunmasi, onun Il殠 askla, il殠 cezbelerle ve Allah'in cem滎 nurlarina g繹m羹lm羹s olarak yasamasindandir.

a. O'nun Toprak gibi Yasayisindan Bir Tablo:

Birg羹n bir Ermeni kasabi, Mevl滱'ya rastladi, onun 繹n羹nde yedi defa yere bas koydu. Mevl滱 da bas koydu. Mevl滱 h滎 diliyle yasadigini haykiriyordu:

"insan ogullarinin hamuru topraktandir. Eger insan, toprak gibi olmazsa Adem oglu degildir."'(128)

b. O'nun Tevazuu (Al癟akg羹n羹ll羹g羹) ve Mahviyyeti (Yoklugu):

Rivayet edilen su vak'a 癟ok dikkat 癟ekici, hayret vericidir:

Istanbul'da bilgin bir rahip vardi, Mevl滱'nin ilmini, hilmini, tev漘unu isitmis, ona hayran olmustu. Mevl滱'yi g繹rmek 羹zere Konya'ya geldi. Kendisini karsilayip agirlayan sehrin rahiplerinden Mevl滱'nin ziyaretini rica etti. Toplu bir halde, Mevl滱'nin ziyaretine giderlerken yolda karsilastilar. Rahip hemen Mevl滱'nin 繹n羹nde yere bas koydu. Yerden basini kaldirinca, Mevl滱'nin basinin yerde oldugunu g繹rd羹.

Mevl滱'nin 繹n羹nde defalarca yere bas koyan rahip, her basini kaldirdiginda, Mevl滱'nin basinin yerde oldugunu g繹r羹yordu. Nihayet dayanamayip fery歍 ederek:

"Ey dinin sult滱i! Benim gibi zavalli ve kirli birine karsi g繹sterdigin bu ne tevazu; bu ne kendini hor g繹rmekliktir" dedi. Mevl滱 da su cev槆i verdi:

"Allah'in riziklandirdigi, mal ile c繹mertlik yapan; g羹zellikle., iffet sahibi olan; seref ile tevazu g繹steren; saltanat ile adaleti icra eden kimselere ne mutlu" diyen bizim sultanimiz Muhammed Mustafa'dir. yleyse, Allah'in kullarina nasil tevazu g繹stermiyeyim ve ni癟in kendi k羹癟羹kl羹g羹m羹 belirtmiyeyim. Eger bunu yapmaz isem neye ve kime yararim?"

"Yolun g羹nesi olan Peygamber bile "Nefsini asagilayan kisiye ne mutlu!" dedi.

Ona kulluk etmek, sultanliktan iyidir; 癟羹nk羹 "Ben, ondan hayirliyim" s繹z羹, seytan s繹z羹d羹r.

Adem'in kullugu ile Iblis'in kibrine bak da aradaki farki g繹r, Adem'in kullugunu se癟."(129)

Rahip ve arkadaslari, Mevl滱'nin bu h滎i ve s繹zleri karsisinda m羹sl羹man oldular.

Mevl滱, huzur i癟inde, medresesine d繹nd羹g羹nde, neseyle ve sevin癟le oglu Sultan Veled'e:

"Bah歋ddin, Bali歋ddin! Bug羹n zavalli bir rahip, bizim tev漘muzu elimizden kapmaya niyet etti, fakat Allah'a hamd olsun, Allah'in bagisladigi hid漧etle ve Peygamber Efendimizin yardimi ile tev漘da ona galip geldik?" (130)demistir.

Ha癟lilarin kilici m羹sl羹manlarm kani ile boyanmis oldugu tarihi bir hakikat iken, b羹y羹k bir din adaminin, Hak dinin disinda olanlara karsi g繹sterdigi tevazu hayret verici bir durumdur. Fakat onun, isl滵 adina d毃ma kazandigini g繹rmekteyiz. Elinden tuttugunun, g繹z羹yle baktiginin, 繹n羹nde egildiginin hid漧etine ve ebedi saadetine vesile olmus, Allah'a ulastirmistir.

c. Hazret-i Mevl滱 Ogluna Der ki:

Mevl滱'nin, biricik oglu Sultan Veled'e etmis oldugu bug羹n de tazeligini muhafaza etmekte olan 繹g羹tleri, -onun tanitmaya 癟alistigimiz- sahsiyetinin 繹z羹, 繹zetidir; hudutsuz 癟er癟evesidir.

Mevl滱, ogluna der ki:

"Bah歋ddin! Eger d毃ma cennette olmak istersen, herkesle dost ol, hi癟 kimsenin kinini y羹reginde tutma!

Fazla bir sey isteme ve hi癟 kimseden de fazla olma!

Merhem ve mum gibi ol,

igne gibi olma,

Eger hi癟 kimseden sana fenalik gelmesini istemezsen

fena s繹yleyici,

fena 繹gretici,

fena d羹s羹nceli olma!

羹nk羹 bir adami dostlukla anarsan, daima sevin癟 i癟inde olursun, iste o sevin癟 Cennetin t kendisidir.

Eger bir kimseyi d羹smanlikla anarsan, d毃ma 羹z羹nt羹 i癟inde olursun, iste bu gam da Cehennemin t kendisidir.

Dostlarini andigin vakit i癟inin bah癟esi, 癟i癟eklenir, g羹l ve feslegenlerle dolar.

D羹smanlari andigin vakit, i癟in dikenler ve yilanlarla dolar, canin sikilir, i癟ine pejm羹rdelik gelir.

B羹t羹n peygamberler ve vel螿er, b繹yle yaptilar, i癟lerindeki karakteri disari vurdular. Halk onlarin bu g羹zel huyuna maglup olup tutuldu, hepsi g繹n羹l hoslugu ile onlarin 羹mmeti ve m羹ridi oldular. (131)

癟. Hazret-i Mevl滱 Ogluna Der ki:

Mevl滱, ogluna der ki:

"Bah歋ddin.' senin d羹smanini sevmeni, d羹smaninin da seni sevmesini istersen, kirk g羹n onun hayrini ve iyiligini s繹yle. O d羹sman senin dostun olur; 癟羹nk羹 g繹n羹lden dile yol oldugu gibi, dilden de g繹n羹le yol vardir.

Allah'in sevgisini de onun aziz isimleriyle elde etmek m羹mk羹nd羹r. Allah buyurdu ki: "Ey kullar, kalbinizde arinma olmasi i癟in beni 癟ok anmaktan geri durmayin."

Kalbinizde arinma ne kadar 癟ok olursa, Allah'in nurunun parlakligi da kalbde o nispette fazla olur. Nitekim, ekmek癟inin tandiri ne kadar sicak olursa, o kadar ekmek alir. Soguk olunca ekmek almaz"(132)

d. Son S繹z

Hazret-i Sultan Veled'den:

Bahsimizi, Mevl滱'nin 癟ok y羹ce, pek engin feyiz nurlarinin parlakligi i癟inde teess羹s etmis olan Mevlevi Yolunun gelismesine, yayilmasina, ilmiyle, irf滱iyla, siir ve eserleriyle, y羹ksek fazilet ve himmetiyle b羹y羹k hizmetler etmis; Mevl滱'nin "Sen yaratilis ve huy bakimindan, insanlarin bana en fazla benziyenisin" (133) dedigi oglu Sultan Veled'in Reb槆-n滵e'sindeki T羹rk癟e manzumelerinden su beyitleriyle bitirelim:

REB鮫-NAMEDEN

1. Mevl滱 gibi cihanda olmadi,

An癟ilayin kimse Hak'dan tolmadi.

1. D羹ny歍a, Mevl滱 gibi, hi癟 bir kimse olmadi (yetismedi); kimse de onun gibi Hak'dan dolmadi (il殠i ask ve feyze ermedi)

2. 0 g羹nesd羹r evliyalar yulduzi,

D羹keline ol deg羹r羹r uruzi.

2. O, g羹nestir, veliler yildizidir. O, herkese nasip eristirir.

3. Terinden her bir kisi bahsis bulur

Haslarim bahsisi ayruksi olur.

3. Herkes, Allah'dan, bir ihsana nail olur, fakat has kullarinin armagani baska t羹rl羹 olur.

4. Bahs褼i, kim verdi Hak Mevl滱'ya,

Ani ne yoksula verdi ne baya.

4. Allah, Mevl滱'ya verdigi ihsani, ne bir yoksula, ne de bir zengine vermistir.

5. Siz ani bin羹m g繹z羹mle g繹r羹n羹z,

Anun esrarini binden sorunuz.

5. Siz onu, bir de, benim g繹z羹mle g繹r羹n羹z; onun sirlarini benden sorunuz.

6. Ben deyem s繹zler ki, kimse demedi

Ben verem ni'met ki, kimse yemedi.

6. Ben, kimsenin s繹yleyemedigi s繹zleri s繹yleyebilirim. Ben kimsenin yemedigi nimetleri verebilirim.

7. Ben verem hil'at ki, kisi geymedi,

Kimse bin羹m bahs褼羹mi saymadi."(134)

7. Ben kimsenin giymedigi hil'ati verebilirim. Kimse benim verebilecegim manev armagani, sayi ile hesap edemez.

DIPNOTLAR


(1) EFLAKI, Ahmed. Ariflerin Menkibeleri (Tahsin Yazici evirisi), Sark Islam Klasikleri: 26,

Milli Egitim Basimevi, Istanbul, 1964 C, 1 (1/3)

(2) a- SIPEHSALAR, Feridun b Ahmed, Risale-i Sipehsalar ve Menakim-i Hazret-i H羹davendigar

(M. Bahari Terc羹mesi), Der, Saadet, 1331. s. 15

(3) a- BEYTUR, Midhat Bahari, Divan-i Kebir'den Se癟me Siirler, Milli Egitim Basimevi,

Istanbul, 1965, s. XVIII

(4) CAMI, a.g.e., s. 513-514

(5) SIPEHSALAR, a.g.e., s. 16

(6) a- SULTAN VELED, Ibtida-Name (Abd羹lbakiG繹lpinarli evirisi), Ankara, 1976,5.237-238

(7) BEYTUR, Midhat Bahari, Divan-i Kebir'den Se癟me Siirler, Milli Egitim Basimevi, istanbul, 1965, C.l.s. XVII

(8) SIPEHSALAR, a.g.e., s. 19-20

(9) GLPINARLI, Abd羹lbaki, Mevl滱 Cel滎eddin, inkilap Kitabevi, istanbul, 1985,.s.40

(10) a- SIPEHSALAR, a.g.e., s. 19-20

(11) EFLAKI, a.g.e., C. 1(1/10

(12) DEVLETSAH, Devletsah tezkiresi (Necati Lugal evirisi, Terc羹man 1001 Temel Eser: 1 12, istanbul 1977, s. 249

(13) BEYTUR, Midhat Bahari, Mesnevi G繹z羹yle Mevl滱, Siirleri, Ask ve Felsefesi, Sulhi Garan Mevl滱, istanbul, 1 965, s. 91

(14) EFLAKI, a.g.e., C. 1 (3/1 16)

(15) B. ELEBI, Cel滎eddin, Kongreye Katilan Delegeler Adina Bitis, Konsumasi, S.. I. Milli Mevl滱 Kongresi 3-5 Mayis 1985. Konya Tebligler, S.. Basimevi, Konya, 1986. s. 449

(16) EFLAKI, a.g.e., C. 1(1/22)

(17) SULTAN VELED, a.g.e., s. 242

(18) EFLAKI, a.g.e., C. 1 (1/24)

(19) ANBARCIOGLU, Meliha, Sultan羹'l-Ulema Bahaeddin Veled'in Hayati, Eseri ve D羹s羹nceleri, S.. I. Milli Mevl滱 Kongresi 3-5 Mayis 1985, Konya, Tebligler, S.. Basimevi, Konya, 1986,5.137

(20) DEVLETSAH a.g.e., s. 250

(21) SULTAN VELED, a.g.e.. s. 244

(22) SEYYID BURHANEDDIN, Muhakkik Tirmizi, Maarif, eviren: Abd羹lbaki G繹lpinarli, T羹rkiye is Bankasi Yayinla ri - 1 34, Ankara, s. 206

(23) EFLAKI, a.g.e., C. 1(2/1)

(24) EFLAKI, a.g.e., C. 1(2/1)

(25) SULTAN VELED a.g.e., s. 246

(26) SULTAN yELED, a.g.e., s.248

(27) MEVL齋, Mesnevi, (Veled IZbudak Terc羹mesi), Sark-islam Klasikleri: 1, Milli Egitim Basimevi, istanbul, 1960, C.2, b. 1319, 1320

(28) a- SIPEHSALAR, a.g.e. s. 111 b-EFLAKI a.g.e., C. 1(1/24)

(29) EFLAKI a.g.e.. C. 1 (3/9)

(30) EFLAKI a.g.e., C. 1 (3/9)

(31) DEVLETSAH, a.g.e., s. 050

(32) SULTAN VELED, a.g.e., s. 248

(33) EFLAKI, a.g.e., C. 1(3/10)

(34) a-EFLAKI, a.g.e., C. 1 (3/10)

Istanbul, 1 974 s. 1 3

(35) EFLAKI,a.g.e..C.I (3/10)

(36) SULTAN VELED, a.g.e.. s. 249-250

(37) SULTAN VELED a.g.e., s. 249

(38) MEVL齋, Mesnevi, C. 1, b: 1739- 1741

(39) BEYTUR, Midhat Bahari, Mesnevi G繹z羹yle Mevl滱 Siirleri, Ask ve Felsefesi, Sulhi Garan Matbaasi, istanbul, 1965,s.96

(40) BEYTUR, Midhat Bahari, Divan-i Kebir'den Se癟meler, s.XXX

(41) BEYTUR, Midhat Bahari, Divan-i Kebir'den Se癟meler, s.XXX

(42) TARLAN, Ali Nihat, Mevl滱, Hareket Yayinlan: 53, istanbul, 1974, s.35

(43) a- SULTAN VELED, a.g.e., s. 55 b-SIPEHSALAR a.g.e., s. 172

(44) SIPEHSALAR, a.g.e., s.64

(45) SULTAN VELED, a.g.e.. s. 64

(46) SULTAN VELED a.g.e.. s. 64

(47) EFLAKI a.g.e., C.2 (4/51)

(48) SULTAN VELED) a.g.e., s. 73

(49) EFLAKI a.g.e., C.2 (5/4)

(50) SIPEHSALAR a.g.e., s. 171

(51) SIPEHSALAR, a.g.e., s. 180

(52) EFLAKI a.g.e., C.2 (5/3)

(53) a-SIPEHSALAR, a.g.e., s. 181 b- EFLAKI, a.g.e., C.2 (5/7)

(54) EFLAKI, a.g.e., C.2 (5/20)

(55) SULTAN VELED a.g.e., s. 93

(56) SULTAN VELED a.g.e., s. 93

(57) SULTAN VELED, a.g.e., s. 146-147

(58) MEVL齋, Mesnevi, C.l, b: 2378- 2385

(59) TARLAN, Ali Nihat, a.g.e., s. 18

(60) SIPEHSALAR. a.g.e., s. 18

(61) EFLAKI, a.g.e., C.2 (6/3)'

(62) FIRUZANFER, Bediuzzaman, Mevl滱 Cel滎eddin (F. Nafiz Uzluk evirisi), Sark islam Klasikleri i癟in Yardimci Eserler: 2, Milli Egitim Basimevi, istanbul, 1963, s. 212

(63) EFLAKI, a.g.e., C.2 (3/569)

(64) EFLAKI, a.g.e.. C.2 (3/571)

(65 ) E F L A K I , a . g . e . , C . 2 ( 3 / 5 6 5 ) < / s p a n > < / p > < p c l a s s = " M s o N o r m a l " s t y l e = " t e x t - a l i g n : j u s t i f y ; m a r g i n - l e f t : 0 c m ; m a r g i n - r i g h t : 0 c m ; m a r g i n - t o p : 6 . 0 p t ; m a r g i n - b o t t o m : 9 . 0 p t ; " > < s p a n s t y l e = " f o n t - s i z e : 1 1 . 0 p t ; f o n t - f a m i l y : A r i a l ; c o l o r : b l a c k " > ( 6 6 ) E F L A K I , a . g . e . , C . 2 ( 3 / 5 7 5 ) < / s p a n > < / p > < p c l a s s = " M s o N o r m a l " s t y l e = " t e x t - a l i g n : j u s t i f y ; m a r g i n - l e f t : 0 c m ; m a r g i n - r i g h t : 0 c m ; m a r g i n - t o p : 6 . 0 p t ; m a r g i n - b o t t o m : 9 . 0 p t ; " > < s p a n s t y l e = " f o n t - s i z e : 1 1 . 0 p t ; f o n t - f a m i l y : A r i a l ; c o l o r : b l a c k " > ( 6 7 ) a - E F L A K I , a . g . e . , C . 2 ( 3 / 5 7 4 ) < / s p a n > < / p > < p c l a s s = " M s o N o r m a l " s t y l e = " t e x t - a l i g n : j u s t i f y ; m a r g i n - l e f t : 0 c m ; m a r g i n - r i g h t : 0 c m ; m a r g i n - t o p : 6 . 0 p t ; m a r g i n - b o t t o m : 9 . 0 p t ; " > < s p a n s t y l e = " f o n t - s i z e : 1 1 . 0 p t ; f o n t - f a m i l y : A r i a l ; c o l o r : b l a c k " > b - C A M I , a . g . e . , s . 5 1 9 < / s p a n > < / p > < p c l a s s = " M s o N o r m a l " s t y l e = " t e x t - a l i g n : j u s t i f y ; m a r g i n - l e f t : 0 c m ; m a r g i n - r i g h t : 0 c m ; m a r g i n - t o p : 6 . 0 p t ; m a r g i n - b o t t o m : 9 . 0 p t ; " > < s p a n s t y l e = " f o n t - s i z e : 1 1 . 0 p t ; f o n t - f a m i l y : A r i a l ; c o l o r : b l a c k " > ( 6 8 ) a - S U L T A N V E L E D , a . g . e . , s . 1 5 3 < / s p a n > < / p > < p c l a s s = " M s o N o r m a l " s t y l e = " t e x t - a l i g n : j u s t i f y ; m a r g i n - l e f t : 0 c m ; m a r g i n - r i g h t : 0 c m ; m a r g i n - t o p : 6 . 0 p t ; m a r g i n - b o t t o m : 9 . 0 p t ; " > < s p a n s t y l e = " f o n t - s i z e : 1 1 . 0 p t ; f o n t - f a m i l y : A r i a l ; c o l o r : b l a c k " > b - E F L A K I , a . g . e . , C . 2 ( 3 / 5 8 0 ) < / s p a n > < / p > < p c l a s s = " M s o N o r m a l " s t y l e = " t e x t - a l i g n : j u s t i f y ; m a r g i n - l e f t : 0 c m ; m a r g i n - r i g h t : 0 c m ; m a r g i n - t o p : 6 . 0 p t ; m a r g i n - b o t t o m : 9 . 0 p t ; " > < s p a n s t y l e = " f o n t - s i z e : 1 1 . 0 p t ; f o n t - f a m i l y : A r i a l ; c o l o r : b l a c k " > ( 6 9 ) S I P E H S A L A R , a . g . e . , s . 1 5 6 < / s p a n > < / p > < p c l a s s = " M s o N o r m a l " s t y l e = " t e x t - a l i g n : j u s t i f y ; m a r g i n - l e f t : 0 c m ; m a r g i n - r i g h t : 0 c m ; m a r g i n - t o p : 6 . 0 p t ; m a r g i n - b o t t o m : 9 . 0 p t ; " > < s p a n s t y l e = " f o n t - s i z e : 1 1 . 0 p t ; f o n t - f a m i l y : A r i a l ; c o l o r : b l a c k " > ( 7 0 ) E F L A K I , a . g . e . , C . 2 ( 6 / 9 ) < / s p a n > < / p > < p c l a s s = " M s o N o r m a l " s t y l e = " t e x t - a l i g n : j u s t i fy; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 6.0pt; margin-bottom: 9.0pt;">(71) EFLAKI, a.g.e., C. 1 (3/320

(72) MEVL齋, Cel滎eddin, Mecalis-i Seb'a, E Nafiz Uzluk Basimi, Bozkurt Basimevi, istanbul, 1937, Mukaddime, s. 105

(73) MEVL齋, Cel滎eddin, Divan-Kebir (Abd羹lbak G繹lpinarli evirisi), Remzi Kitabevi, Y羹kselen Matbasi, istanbul, 1959 C. III., s. 169 MEVL齋, Cel滎eddin, K羹lliyat-i Divan-i Sems-i Tebrizi, ap-u Intisarat-i Meri-i kebir, 1345 Hicri Semsi, Gazel 91 1

(74) a- GOLPINARLI, Abd羹lhaki, Mevl滱 Cel滎eddin, inkilap Kitabevi, istanbul, I985,s. 132

b- Mevl滱, Cel滎eddin, K羹lliyat-i Divandi Sems-i Tebrizi, Gazel 683

(75) Bu beyit, Mevl滱'nindir diye rivayet edilir.

(76) FRZANFER, Bediuzzaman, a.g.e.. s. 190

(77) EFLAKI, a.g.e., C. I (3/9)

(78) EFLAKI, a.g.e., C.2 (4/93)

(79) Mevl滱, Mesnevi, C. 1 b: 983-989

(80) MEVL齋, Mesnevi, C.4, b:664-666

(81) MEVL齋, Mesnevi, C4, b: 661- 2778

(82) MEVL齋, Mesnevi, C.6, b:232

(83) MEVL齋, Mesnevi, C.l, h: 2665

(85) MEVL齋, Mesnevi, C4, b: 555

(86) MEVL齋, Mesnevi, C.5. s:588

(87) MEVL齋, Mesnevi, C.6, b:972

(88) MEVL齋, Mesnevi, C. 1, b: 23-26,3 1

(89) MEVL齋, Mesnevi, C.2, b: 2163-2165

(90) MEVL齋, Mesnevi, C.2, b:2214

(9 !) MEVL齋, Mesnevi, C. 1, b:7 i 1 -7 1 7, 721-726

(92) KUR'AN El-Hucarat (49). 13

(93) SIPEHSALAR, A.G.E., S. 59-60

(94) Tarlan, ALI NIHAT, a.g.e.,s.26

(95) KURAN,, El,殯ak(96), 19

(96) MEVL齋, Mesnevi, C.4, B: 1 I

(97) EFLAKI, a.g.e., C. 1, (3/1 06)

(98) Mevl滱, Mesnevi, C.5, b: 183. 185

(99) MEVL齋, Mesnevi, C. 1, C.5, b: 2625

(100) MEVL齋, Cel滎eddin, K羹lliyat-i Divan-i Sems-i Tebrizi, Rubaiyyat: 133!

(101) BEYTUR, Midhad Bahari, Mesnevi G繹z羹yle Mevl滱, s. 133

(102) BEYTUR, Midhat Bahari, Mesnevi G繹z羹yle Mevl滱. s.99

(103) BEYTUR, Midhat bahari, Mesnevi G繹z羹yle Mevl滱, s. 103

(104) EFLAKI, a..e., C. 1 (3/291)

(105) Mevl滱, Mesnevi, C.3, b: 756

(106) KUR'AN, EzZumer(39),53

(107) MEVL齋, Mesnevi, C.J. b:724

(108) MEVL齋, Mesnevi. C.6, b: 2451, 2452

(109) EFLAKI, a.g.e., C. 1 (3/46)

(110) EFLAKI, a.g.e.. C 1(3/46)

(111) MEVL齋 Cel滎eddin Mektuplar (Abd羹lbaki G繹lpinarli evirisi), inkilap ve Aka Kitabevleri, Yeni Matbaa, istanbul, 1963. s. 13-15 Mektup: VI

(112) MEVL齋 Cel滎eddin, Mektuplar, s.85, Mektup: LVI

(113) MEVL齋, Cel滎eddin, Mektuplar, s. 14, Mektup: VI (!I4) EFLAKI, a.g.e., C.l (3/148)

(115) Mevl滱, Mesnevi, C, 3 b: 362, 363

(116) CAMI, a.g.e., s.5 17

(117) EFLAKI, a.g.e., C.l (3/344)

(118) EFLAKI, a.g.e., C.l (3/306)

(119) EFLAKI,a.g:e., C.l 3/68)

(120) EFLAKI, a..e., C.l (3/421)

(121) Mevl滱, Mesnevi, C.6, b:403

(122) MEVL齋, Mesnevi, C.3, b:2392

(123) MEVL齋, Mesnevi, C. 1, b: 1646

(124) MEVL齋, Mesnevi, C. 1, b:947

(125) Mevl滱, Mesnevi, C.2, b:733, 735

(126) Mevl滱, Mesnevi. C.l, b: 1642, 1644

(127) EFLAKI, a.^.e., C.l (3/155)

(128) EFLAKI, a.g.e., C.l (3/66)

(129) Mevl滱, Mesnevi, C.4, b: 3342. 1644

(130) EFLAKI, a.g.e., C. 1 (3/296) (131) EFLAKI, a.g.e.. C.7/17

(132) EFLAKI, a.g.e., C.l (3/212)

(133) SULTAN VELED, a.g.e., s.2

(I34)MANSUROGLU, Mecdut, Sultan Veled'in T羹rk癟e Manzumeleri, i.. Edebiyat Fak羹ltesi Yayini: 765, istanbul, 1958, sh. 19

BIBLIYOGRAFYA

ANBARCIOGLU, Meliha, Sultan羹'l-Ulema Bahaeddin Veled'in Hayati, Eseri ve D羹s羹nceleri, S.. I. Milli Mevl滱 Kongresi 3-5 Mayis, 1985, Konya, Tebligler, S.. Basimevi, Konya, 1986, s. 1 35

B. ELEBI.Cel滎eddin, Kongreye Katilan Delegeler Adina Bitis Konusmasi, S.. 1. Milli Mevl滱 Kongresi, 3-5 Mayis, 1985, Konya, Tebligler, S.. Basimevi, Konya. 1986, s. 449

BEYTUR, Midhat Bahari Uivan-i Kehir'den Se癟me Siirler, Milli Egitim Basimevi, istanbul, 1965

BEYTUR, Midhat Bahari, Mesnevi G繹z羹yle Mevlana, Siirleri, Ask ve Felsefesi, Sulhi Garan Matbaasi, istanbul, 1965

C鼾, DEVLETS黏.Nefehat羹'l, ns, Lamii Terc羹mesi, istanbul, 1289 Devlctsah Tezkiresi (Necati Lugal evirisi), Terc羹man 1001 Temel Eseri 12, istanbul, 1977

EFL黝, Ahmed, Ariflerin Menkiheleri (Tahsin Yazici evirisi), Sark islam Klasikleri: 26, Milli Egitim Basimevi, istanbul, 1964

FRZANFER, Bediuzzaman, Mevl滱 Cel滎eddin (F. Nafiz Uzluk evirisi), Sark islam Klasikleri i癟in Yardimci eserler: 2, Milli Egitim Basimevi istanbul 1963

GLPINARLI Abdulbaki, Mevl滱 Cel滎eddin, inkilap Kitabevi, istanbul 1985

MANSUROGLU, Mecdut, Sultan Veled'in T羹rk癟e Manzumeleri, i.. Edebiyat Fak羹ltesi Yay: 765, istanbul, 1958

MEVL齋, Cel滎eddin, Divan-i Kebir (Abdulbaki G繹lpinarli evirisi), Remzi Kitabevi. Y羹kselen Matbaasi, istanbul 1 959

MEVL齋, Cel滎eddin, K羹lliyat-i Divan-i Sems-i Tebrizi, ap-u intisarat-i Emir-i Kebir 1 345 Hicri, Semsi

MEVL齋, Cel滎eddin, Mecalis-i Seb'a F. Nafiz Uzluk Basimi, Bozkurt Basimevi, istanbul, 1937

MEVL齋, Cel滎eddin, Mektuplar (Abdulbaki G繹lpinarli evirisi), inkilap ve Aka Kitabevleri, Yeni Matbaa, istanbul, 1963

MEVL齋, Cel滎eddin, Mesnevi (Veled izbudak Terc羹mesi), Sark islam Klasikleri: 1 Milli Egitim Basimevi, istanbul, 1960

SEYYID BURHANEDDIN Muhakkik-Tirmizi Maarif (Abdulbaki G繹lpinarli evirisi), T羹rkiye is, Bankasi Yayinlari -1 34, Ankara

SIPEHSALAR, Feridun b. Ahmed, Risale-i Sipehsalar be Menakib-i Hazret-i Hudavendigar (M. Bahari H羹sami Terc羹mesi), Der- Saadet, 133

SULTAN VELED, 1 ibtida-Name (Abdulbaki G繹lpinarli evirisi), Ankara, 1 976

SEMS-I TEBR垏 Makalat (M.Nuri Gen癟osman 癟evirisi), H羹rriyet Yayinlari: 81, istanbul 1954

TAHIRU'L MEVLEVI Mesnevi Serhi, Ahmet Said Matbaasi, istanbul, 1963

TARLAN, Ali Nihat, Mevl滱, Hareket Yayinlari: 53, istanbul, 1974



M羹zik Dinle
Powered By girbi.NET